Ο ΚΑΙΡΟΣ

ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΓΩΝΙΑ –Νασιόπουλος Απόστολος

Πέμπτη, 10 Οκτωβρίου 2013

ΠΕΡΙΛΗΨΗ




= η απόδοση ενός κειμένου με συντομία, σαφήνεια και πληρότητα


1) Προσέγγιση κειμένου
Ανάγνωση του κειμένου 1-2 φορές ώστε να συλλάβουμε το γενικό του νόημα
Προσέχουμε την οργάνωσή του: πρόλογος, κυρίως θέμα, επίλογος ώστε να απαντήσουμε στο ερώτημα: «Ποιο το γενικό θέμα / συμπέρασμα του κειμένου;» και να βρούμε το θεματικό κέντρο του ( :το εντοπίζουμε στον τίτλο / στον πρόλογο / στον επίλογο ή απορρέει από το σύνολο του κειμένου
Υπογραμμίζουμε λέξεις/φράσεις – κλειδιά ( --> νοήματα) και διαρθωτικές λέξεις (--> σύνδεση νοημάτων).

{
2) Αφομοίωση κειμένου
Εστιάζουμε στις παραγράφους και χωρίζουμε νοηματικές ενότητες (=το ίδιο νόημα αναλύεται σε μία ή περισσότερες από μία παραγράφους)
Σε κάθε παράγραφο / ενότητα, εντοπίζουμε δομή + τρόπο ανάπτυξης
Διακρίνουμε τα κύρια από τα δευτερεύοντα νοήματα σε κάθε παράγραφο / νοηματική ενότητα: συνήθως οι κύριες ιδέες βρίσκονται στη θεματική πρόταση ενώ οι δευτερεύουσες στις λεπτομέρειες
Μόνο τα κύρια νοήματα θα συμπεριληφθούν στην τελική πύκνωση!!!
Τρέπουμε τις διαρθρωτικές λέξεις σε ρήματα που φανερώνουν την πρόθεση του συντάκτη

Ø Περιγραφή: αναφέρει, παρατηρεί, δηλώνει, παραθέτει, καταθέτει, εξετάζει, πραγματεύεται…

Ø Αιτιολόγηση: αιτιολογεί, δικαιολογεί, επιχειρηματολογεί υπέρ / κατά…

Ø Συμπέρασμα: συμπεραίνει, ανακεφαλαιώνει, συστήνει, αποφαίνεται, διαπιστώνει…

Ø Χρόνο: αρχίζει, συνεχίζει, μεταβαίνει, τελειώνει, καταλήγει…

Ø Αντίθεση / Εναντίωση: αντιθέτει, αντιπαραβάλλει, αντιπαραθέτει, συγκρίνει…

Ø Έμφαση / Επίδοση: βεβαιώνει, τονίζει, εστιάζει, δίνει έμφαση σε, υπογραμμίζει, εφιστά την προσοχή σε, υποστηρίζει, τεκμηριώνει…

Ø Όρος / Προϋπόθεση: προβλέπει, προϋποθέτει…

Ø Ταξινόμηση: ταξινομεί, (υπο)κατηγοριοποιεί, διαιρεί, απαριθμεί…

Ø Επεξήγηση / Διασάφηση: επεξηγεί, διασαφηνίζει, διευκρινίζει, ερμηνεύει, προσδιορίζει, δίνει λεπτομέρειες για…

Ø Γενίκευση: συμπεριλαμβάνει, προσπερνά, αναφέρεται ακροθιγώς..

Ø Προσθήκη: προσθέτει, συμπληρώνει, δίνει επιπλέον στοιχεία για…

Ø Αναλογία / Παρομοίωση: παρομοιάζει, παρουσιάζει μια αναλογία....

Τρέπουμε τα κύρια νοήματα σε πλαγιότιτλους.
Προσοχή!!!
û Οι πλαγιότιτλοι δεν ξεπερνούν τις 2-3 σειρές!
û Δεν χρησιμοποιούμε αυτούσιες λέξεις/φράσεις του κειμένου εκτός κι αν πρόκειται για ορολογία ή λέξεις-κλειδιά!


3) Σύνταξη περίληψης
Οργανώνουμε τους πλαγιότιτλους στους οποίους καταλήξαμε στο προηγούμενο βήμα σε μια παράγραφο που αποτελεί την περίληψη
                                                                                 Α’ τρόπος: 

Ä Στη θεματική περίοδο της περίληψης δίνουμε το θεματικό κέντρο που εντοπίσαμε στο πρώτο βήμα με ρητή αναφορά στον συγγραφέα/συντάκτη του κειμένου π.χ. Ο συγγραφέας/συντάκτης αναφέρεται σε/ Το κείμενο εξετάζει… το πρόβλημα της αστυφιλίας…

Ä Για την ανάπτυξη της παραγράφου, συνδέουμε τις κύριες ιδέες τις οποίες έχουμε διαμορφώσει σε πλαγιότιτλους κάνοντας χρήση των κατάλληλων διαρθρωτικών λέξεων και βοηθητικών ρημάτων.

Ä Η κατακλείδα συνδέεται συμπερασματικά με την υπόλοιπη παράγραφο που συντάξαμε
 Β’ τρόπος:

Ä Στη θεματική περίοδο της περίληψης δίνουμε το θεματικό κέντρο που εντοπίσαμε στο πρώτο βήμα με κατευθείαν εισαγωγή των πληροφοριών π.χ. Το πρόβλημα της αστυφιλίας είναι έντονο…

Ä Για την ανάπτυξη της παραγράφου, συνδέουμε τις κύριες ιδέες τις οποίες έχουμε διαμορφώσει σε πλαγιότιτλους κάνοντας χρήση των κατάλληλων διαρθρωτικών λέξεων.

Ä Η κατακλείδα συνδέεται συμπερασματικά με την υπόλοιπη παράγραφο που συντάξαμε.




Στην περίληψη προσέχουμε…

                                                                               ΝΑΙ
~ Μία και μόνο παράγραφο
~ Έκταση: το 1/3 του κειμένου ή όσο το καθορισμένο όριο λέξεων
~ Γ’ ενικό πρόσωπο
~ Πληρότητα στο περιεχόμενο: θεματικό κέντρο + βασικές ιδέες
~ Συνοχή: ορθή δόμηση του παραγόμενου κειμένου + ομαλή μετάβαση από τη μια ιδέα στην επόμενη
~ Σωστή κι επιμελημένη έκφραση (σύνταξη, λεξιλόγιο, στίξη, ορθογραφία)


ΟΧΙ

x Σχόλια, επεξηγήσεις, παραδείγματα που υπάρχουν στο πρωτότυπο κείμενο

x Αυτούσιες λέξεις του πρωτότυπου κειμένου (εκτός από τεχνικούς όρους και ειδικό λεξιλόγιο)

x Μεταφορές, παρομοιώσεις (μόνο κυριολεξία: τι θέλει να πει ο συντάκτης)

x Προσωπικά σχόλια π.χ. Ο συγγραφέας ορθά.., Ο συντάκτης δυστυχώς

x Αλλαγή στη σειρά των παραγράφων (εκτός αν απαιτείται για να αποφύγουμε επαναλήψεις του συγγραφέα π.χ. αναλύει την ίδια ιδέα στην τρίτη, τέταρτη και όγδοη παράγραφο)

x Υπερβολική αφαίρεση/υπεργενικεύσεις/υπεραπλουστεύσεις

x Επαναλήψεις λέξεων-φράσεων

x Συντομογραφίες, αρκτικόλεξα, απαρίθμηση [ α), β), γ)…]

x Πολλές διαρθρωτικές λέξεις που δηλώνουν χρονική σειρά
x Περιφραστικά σχήματα ρέπουμε σε μονολεκτικά κυρίως χάριν συντομίας π.χ. δε δέχεται = απορρίπτει)



Για άσκηση στο σπίτι σας είχα ζητήσει να πυκνώσετε το κείμενο του Γ. Γραμματικάκη στη σ. 146 του σχολικού βιβλίου (Ναι, μέχρι το τέλος των σελίδων έφτασα για να βρω κείμενο άνω των δύο παραγράφων κατάλληλο για περίληψη- άκαιρο, προφανώς, αλλά κάπου πρέπει να ξεσπάσει και το παράπονό της η καθηγήτρια για την ακαταλληλότητα των εγχειριδίων... Από την άλλη, να λέμε κι ευχαριστώ που εσείς τουλάχιστον έχετε τα βιβλία της Γλώσσας και δε θα κουράζονται τα ματάκια σας στην οθόνη του υπολογιστή ελέω Dιαβάσματος Versus Dεν τυπώσαμε τίποτις. Ως κατανοητόν, μόνο για τις αναρτήσεις του παρόντος ιστολογίου, χαλαλίζω την όρασή σας...) Εντούτοις, επανερχόμενη στην άσκηση, ιδού μία ενδεικτική λύση της (και ιδού γιατί οι πλείστοι υμών δεν αξιωθήκατε το 25άρι που λέγαμε χιχιχιχιχι). Σημειωτέον ότι ακολουθούν τα βήματα 1 και 2 (Θεματικό κέντρο + πλαγιότιτλοι) εν είδει διαγράμματος αλλά λείπει το τελικό προϊόν... Όσο και να θέλω να βοηθήσω, η μασημένη τροφή δεν ανήκει στις συνήθειες και τις προτιμήσεις μου -εξάλλου, άμα δε μπείτε στον κόπο να συνδέσετε καταπώς τους πρέπει τους πλαγιότιτλους, πώς θα αποδειχθεί η αξία των διαρθωτικών λέξεων στον λόγο μας/σας ε;;;;


Γ.Γραμματικάκη, Το μέλλον θα είναι άλλο
Θεματικό κέντρο: Το μέλλον είναι απρόβλεπτο
~ Αδυναμία πρόβλεψης του μέλλοντος και στη μακροκλίμακα της ιστορίας και στη μικροκλίμακα της καθημερινότητας. Ενδεικτικά παραδείγματα
~ Ο άνθρωπος είναι σταθερός παρονομαστής μέσα στις αλλαγές αλλά εξωτερικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν και τον ίδιο και την κοινωνία.
~ Το άτομο μπορεί να δημιουργήσει εκ νέου πολιτισμό.
--> αισιοδοξία μέσα στην αβεβαιότητα του μέλλοντος

Υ.Γ. 1) Καλή συνέχεια στη σύνταξη της περίληψης!
2) Ασκησούλα - δώρο: ξαναδιαβάστε την ανάρτηση και σημειώστε τις διαρθωτικές λέξεις που χρησιμοποίησα (στο κείμενο, καλέ - όχι στις σημειώσεις για τις διαρθωτικές και την περίληψη που έχετε και σε φωτοτυπία). Κατά την προσφιλή μας συνήθεια, αφού τις εντοπίσετε, θα δηλώσετε τη σημασία τους. Ε και στο τέλος, φτιάξτε και περιόδους όπου να τις χρησιμοποιήσετε κιόλας!      http://afterschoolbar.blogspot.g

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου