ΕΚΘΕΣΗ

Και ενώ στις ιδιωτικές μας σχέσεις δεν ενοχλούμε ο ένας τον άλλο, στη δημόσια ζωή αποφεύγουμε τις παρανομίες κυρίως από εσωτερικό σεβασμό, υπακούοντας σ' αυτούς που κάθε φορά διοικούν την πόλη και στους νόμους, Ιδιαίτερα σε εκείνους απ'αυτούς που ισχύουν για την προστασία των αδικούμενων και σε όσους αν και είναι άγραφοι, φέρνουν ντροπή αναμφισβήτητη.
Περικλέους Επιτάφιος, Θουκυδίδη

ΕΙΝΑΙ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ «ΤΕΛΕΙΟ» ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ;
§1 Όλοι έχουμε ανάγκη από σταθερά σημεία αναφοράς. Όλοι θέλουμε να ξέρουμε πώς θα οργανώσουμε τη ζωή μας. Όσο κι αν αντιδράμε, μας αρέσει να έχουμε έστω και ένα πρόγραμμα. Μας αρέσει όμως και κάτι ακόμα: η έκ¬πληξη! Είναι φρέσκο αεράκι ανανέωσης, που έρχεται να ταράξει- έστω και για λίγο- τα ήρεμα νερά της καθημερι¬νότητας μας. Με τα πολιτεύματα, όμως, τι συμβαίνει; Αλλάζουν; Θέλουν τη μεταβολή ή τη φοβούνται; Είναι εύκο¬λο να αλλάζει ένα πολίτευμα; Και η δημοκρατία; Μέχρι τώρα μάθαμε ότι είναι το καλύτερο πολίτευμα. Άλλοι λένε ότι είναι «τέλειο».
§2 Τα πολιτεύματα δεν αλλάζουν κάθε μέρα. Το ίδιο και η δημοκρατία. Όσο σταθερή κι αν φαίνεται, δε σημαίνει ότι αρνείται καινούριες ιδέες που συμβάλλουν στη βελτίωση της λειτουργίας της. Όσο συχνά, λοιπόν, κι αν ακού¬με την άποψη ότι η δημοκρατία είναι το «τέλειο» πολίτευμα, θα ήταν λάθος εμείς οι πολίτες και οι πολιτικοί να πι¬στέψουμε σε αυτή την τελειότητα. Η δημοκρατία είναι πολίτευμα που δε δέχεται την τελειότητα. Γιατί «τέλειο» εί¬ναι το μη εξελίξιμο, το απόλυτο, αυτό που βρίσκεται πέρα από κάθε κριτική.
§3 Θα ήταν σωστότερο αν λέγαμε, ότι η δημοκρατία είναι το μόνο πολίτευμα που παραδέχεται τη σχετικότητα του. Και έχει δίκιο ο Τ. Γκαλμπρέιθ όταν λέει: «Δημοκρατία υπάρχει εκεί όπου ένας πολίτης έχει το δικαίωμα να πει ελεύθερα πως δεν υπάρχει δημοκρατία». ΙρΌγματικά, η δημοκρατία είναι ανοιχτή στην κριτική και τον έλεγχο. Εί -ναι ένα πολίτευμα, στο οποίο καμιά μορφή εξουσίας δεν είναι απεριόριστη. Αυτό σημαίνει ότι η δημοκρατία έχει τις περισσότερες φορές δυνατότητες για εξέλιξη. Κι ίσως αυτό αποτελείτο σπουδαιότερο γνώρισμα της.
§4 Ιως θα εξελιχθεί όμως; Μόνο αν είναι ευέλικτη και δέχεται το απρόοπτο. Δηλαδή μόνο όταν οι μηχανισμοί της λειτουργούν με τέτοιο τρόπο, ώστε να αφομοιώνουν τις καινούριες ιδέες, τις νέες αντιλήψεις, τις νέες αξίες και τις δημιουργικές πρωτοβουλίες. Όταν άνθρωποι και θεσμοί μπορούν να παρακολουθούν τις κοινωνικές εξελί¬ξεις και να προσαρμόζονται στις πολύπλευρες απαιτήσεις της καθημερινής ζωής των πολιτών. Με άλλα λόγια, η δημοκρατία δεν περιορίζει κανένα να προτείνει καινούριους τρόπους για τη λειτουργίας της.
§5 Απρόοπτο δεν είναι το αυθαίρετο. Το απρόοπτο εκφράζεται κυρίως από τους νέους, που με το δυναμισμό και τα οράματα τους προσπαθούν να δημιουργήσουν έναν καλύτερο κόσμο. Η δημοκρατία δε φοβάται τις καινούριες επιστημονικές ιδέες, την κριτική και την τέχνη- όπως δεν αντιμετωπίζει καχύποπτα και τη σωστή εκπαίδευση. Ας μην ξεχνάμε ότι μόνο η Αρχαία Αθηναϊκή Δημοκρατία ανέδειξε τον Αριστοφάνη και τον Ευριπίδη. Μπορούμε να πούμε λοιπόν ότι ώριμο είναι ένα πολίτευμα μόνο όταν δεν ισχυρίζεται ότι είναι τέλειο.
§6 Αντίθετα, όλα τα ψευδεφιλελεύθερα ή τα ανελεύθερα καθεστώτα, ισχυρίζονται ότι είναι δημοκρατικά. Καυ¬χώνται μάλιστα για την αφόρητη τελειότητα των μηχανισμών τους. Διακηρύσσουν πως είναι «οι καλύτερες» μορ¬φές διακυβέρνησης και πως όποιος ασκεί κριτική υποστηρίζοντας το αντίθετο είναι «εχθρός» του καθεστώτος. Όπου, λοιπόν, υπάρχει παρέκκλιση από τις βασικές πολιτικές κατευθύνσεις, τα καθεστώτα αυτά βλέπουν «εχθρούς» που απειλούν τη στερεότητα των κρατικών μηχανισμών και τη διαιώνιση τους.
§7 'Εχει, όμως, και η δημοκρατία εχθρούς - μόνο που διαφέρουν από αυτούς των ανελεύθερων καθεστώτων. Και οι εχθροί της είναι όσοι πιστεύουν σε απόλυτες αλήθειες, όσοι αρνούνται την κριτική, όσοι είναι δογματικά προ¬σκολλημένοι στις ιδέες τους. Οι άνθρωποι αυτοί φοβούνται την εξέλιξη και τη δημιουργική δύναμη του επιχειρή¬ματος: δε θέλουν να είναι πρωταγωνιστές στην επικίνδυνη περιπέτεια για την ανανέωση της σκέψης. Γι' αυτό τους φοβίζει η αμφιβολία_ επιδιώκουν μορφές διακυβέρνησης που εγγυώνται την «αιώνια» σταθερότητα, την ακινησία που εκφράζουν όσα πολιτεύματα στηρίζουν και επιβραβεύουν τη μονολιθικότητα της σκέψης σε κάθε στιγμή της καθημερινής ζωής. Όλοι αυτοί θεωρούν σα μοναδική διέξοδο τον αυταρχισμό. Ακόμη κι όταν δεν το ομολογούν ά¬μεσα.
Διασκευασμένο κείμενο από τον Τύπο
Ερωτήσεις:
1 .Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου σε 120 λέξεις περίπου.
2.Ποια νοηματική σχέση διακρίνετε μεταξύ της 5ης και 6ης παραγράφου; Να τεκμηριώσετε την απάντηση σας.
3. Να εντοπιστεί ο τρόπος και τα μέσα πειθούς στις παραγράφους 3 και 5.
4.Να γράψετε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη: αλλάζουν §2, αρνείται §2, απρόοπτο §4, ανελεύθερα §6, μονο¬λιθικότητα §7.
5. Εκπροσωπώντας το σχολείο σας στη Βουλή των Εφήβων, συντάσσετε έναν προσχεδιασμένο προφορικό λό¬γο με θέμα την αξία του δημοκρατικό πολιτεύματος αλλά και την κρίση που αυτό διέρχεται. (500- 600 λέξεις)
Απαντήσεις:
1.0 συντάκτης του κειμένου σχολιάζει την προσέγγιση της δημοκρατίας ως τέλειου πολιτεύματος χαρακτηρίζοντας την εσφαλμένη, αφού μια τέτοια θεώρηση επιφέρει πολιτική στασιμότητα. Αν και κάποιοι πιστεύουν ότι το δημοκρατικό πολίτευμα ως σταθερή αξία δεν επιδέχεται μεταβολές, παραμένει η αναγκαιότητα της διαχείρισης νέων ιδεών που προκύπτουν εντός της κοινωνίας. Άλλωστε, η δημοκρατία επιδιώκει την ενσωμάτωση νέων ιδεών και απόψεων επιτρέποντας στους πολίτες κριτική και έλεγχο, ενώ δίνει το λόγο και στους επικριτές της. Αυτό, βέβαια, το έχει αποδείξει, εφόσον αποδέχτηκε τη σάτιρα του Αριστοφάνη και τις νεωτεριστικές αντιλήψεις του Ευρι¬πίδη. Στον αντίποδα αυτής βρίσκονται τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, που διακρίνονται για την απολυτότητα και την καχυποψία τους, καθώς θεωρούν εχθρούς όλους όσους τους αμφισβητούν.
2. Μεταξύ των δυο παραγράφων υπάρχει σχέση αντίθεσης. Αυτή εκφράζεται με τη λέξη «αντίθετα» στην αρχή της § 6. Στην § 5 ο συγγραφέας αναφέρεται στην ελευθερία και την ανοχή στο διαφορετικό που διακρίνει το δη¬μοκρατικό πολίτευμα, ενώ η επόμενη παράγραφος παρουσιάζει τον αυταρχικό τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα ανελεύθερα καθεστώτα.
3.Ο συντάκτης στην §3 ως τρόπο πειθούς χρησιμοποιεί την επίκληση στη λογική και την επίκληση στην αυθεντία. Το μέσο πειθούς κατά την επίκληση στη λογική είναι τα επιχειρήματα αναφορικά με τα χαρακτηριστικά του δημο¬κρατικού πολιτεύματος. «Θα ήταν σωστότερο αν λέγαμε, ότι η δημοκρατία είναι το μόνο πολίτευμα που παραδέ-χεται τη σχετικότητα του. Είναι ένα πολίτευμα, στο οποίο καμιά μορφή εξουσίας δεν είναι απεριόριστη. Αυτό ση¬μαίνει ότι η δημοκρατία έχει τις περισσότερες φορές δυνατότητες για εξέλιξη. Κι ίσως αυτό αποτελεί το σπουδαιότερο γνώρισμα της».
Επικαλούμενος την αυθεντία παραθέτει την άποψη του Τ. Γκαλμπρέιθ σχετικά με την ελευθερία που παρέχει το δημοκρατικό πολίτευμα.
Στην § 5 ο τρόπος πειθούς είναι η επίκληση στη λογική με μέσα τα επιχειρήματα για την ανεκτικότητα του δημο¬κρατικού πολιτεύματος σε καθετί νέο. Η σκέψη του γράφοντος ενισχύεται από τη χρήση τεκμηρίων, δηλ ιστορι¬κών παραδειγμάτων (η Αθήνα ανέδειξε τον Αριστοφάνη- Ευριπίδη).
4.μεταβάλλονται, αποποιείται, απρόσμενο, ολοκληρωτικά, μονομέρεια.
5. Σύντομο διάγραμμα που αφορά στην κατανόηση του θέματος:
πομπός : Ο γράφων ως έφηβος βουλευτής
Δέκτης: Συνάδελφοι έφηβοι βουλευτές
Τόπος: Ελληνικό Κοινοβούλιο
Χρόνος: Σήμερα
Είδος κειμένου : προσχεδιασμένος προφορικός λόγος (ομιλία)
Σκοπός: (α) αξία δημοκρατίας (β) δείγματα κρίσης δημοκρατίας
Ενδεικτικός πρόλογος:
Κύριε Πρόεδρε, (προσφώνηση)
Είναι γεγονός ότι η δημοκρατία θεωρείται το ύψιστο από τα πολιτεύματα. Η Αρχαία Ελλάδα και ο Χρυσός Αιώ¬νας του ϋρικλή τη γέννησε, την ύμν ησε και την κατέστησε πρότυπο άλλων λαών. Όμως, παρά το γεγονός ότι στην πορεία των χρόνων δόθηκαν αμέτρητοι αγώνες για τη διασφάλιση της, η δημοκρατία στους καιρούς μας διέρχε¬ται δοκιμασία και κρίση.
Αξία δημοκρατίας:
• Στη δημοκρατία λαμβάνονται αποφάσεις με κριτήριο τη βούληση των πολλών κι όχι των λίγων.
• Όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στο νόμο.
• Η δημοκρατία δε στηρίζει τη δύναμη της στο φόβο του ποινικού νόμου αλλά στο σεβασμό των πολιτών προς τους νόμους.
• Κάθε πολίτης έχει τις ίδιες ευκαιρίες με του άλλους ώστε να καταλάβει δημόσια αξιώματα.
• Κάθε πολίτης είναι ελεύθερος να ζει και να εργάζεται εξασφαλίζοντας τις προϋποθέσεις για μια ποιοτική διαβίωση.
• Κατοχυρώνει την ισονομία - ισοπολιτεία ως προϋπόθεση για κοινωνική πρόοδο.
• Διασφαλίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα.
• (pio ασπίζειτην ελευθερία σκέψης και έκφρασης (διακίνηση ιδεών).
• Συντελεί στην ελεύθερη διεξαγωγή της επιστημονικής έρευνας, της καλλιτεχνικής και πολιτιστικής δραστηριότητας.
• Στηρίζειτο διάλογο. Αντιμετώπιση κοινωνικών προβλημάτων.
Δείγματα κρίσης του δημοκρατικού πολιτεύματος:
• Αποχή του πολίτη από τα κοινά που εκπληρώνει το χρέος τους απέναντι στην πολιτεία μόνο μέσω της ψήφου του με αποτέλεσμα την απάθεια και την απομάκρυνση από την ενεργό πολιτική δραστηριότητα.
• Ιδιώτευση και απολιτικοποίηση νέων.
• Άσκηση δημαγωγικής πολιτικής από τους πολιτικούς εκπροσώπους που εξωραίζουν την πραγματικότητα, υπεραπλουστεύουν τα προβλήματα, κολακεύουν τους πολίτες αναπτύσσοντας λαϊκισμό, επιτίθενται στον αντίπαλο με αθέμιτα μέσα, επικαλούνται το συναίσθημα των πολιτών καλλιεργώντας τον παρορμητισμό τους σε βάρος της λογικής.
• «Επαγγελματοποίηση» της πολιτικής, καθώς οι πολιτικοί επιδιώκουν σταδιοδρομία καριέρας και χρησιμοποιούν κάθε μέσο (θεμιτό και αθέμιτο) για την επανεκλογή τους προκρίνοντας το προσωπικό συμφέρον έναντι του δημόσιου.
• Ενίσχυση του παραγοντισμού, σχέσεις συναλλαγής, πελατειακές σχέσεις που βλάπτουν την αξιοκρατία.
• Ελλιπής ενημέρωση και παραπληροφόρηση. Τα MME, αν και θεωρούνται 4η εξουσία, εμπλέκονται σε οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα και συχνά εξαρτώνται από αυτά. 'Ετσι, παραβιάζουν τον κώδικα δεοντολογίας, παραπληροφορούν και ενσπείρουν πολιτικά πάθη.
• Συγκεντρωτισμός εξουσίας με αποτέλεσμα να βαθαίνει το χάσμα ανάμεσα στον πολίτη και τον πολιτικό.
Ενδεικτικός επίλογος:
Η δημοκρατία δεν είναι προσφορά, δώρο από τη φύση, αλλά αγώνισμα. Γι' αυτό και είναι αρκετά ευαίσθητο πο¬λίτευμα. Στηρίζεται στην ελεύθερη βούληση των πολιτών. Για να ριζώσει, όμως, και να ευδοκιμήσει, χρειάζεται μια συνεχής επαγρύπνηση και μια αδιάκοπη άσκηση του δημοκρατικού ήθους. Για το σκοπό αυτό είναι αναγκαία η υλοποίηση των δημοκρατικών αρχών μέσα από τους αγώνες και τα προβλήματα της καθημερινής ζωής. Αποτελεί, λοιπόν, επιτακτικό αίτημα για κάθε δημοκρατικό πολίτη η συνειδητοποίηση των υποχρεώσεων και των ευθυνών έναντι του εαυτού του και της πολιτείας.
Ευχαριστώ (αποφώνηση)

ΕΚΘΕΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαπραγματευόμενοι την οροθετική γραμμή

Όσο αποδεκτό είναι να ιεραρχούμε τα σχολικά ιδρύματα ανάλογα με τις επιδόσεις τους, τόσο καταστροφικό είναι να καταστήσουμε το σχολείο ένα εργοστάσιο παραγωγής πελατών κι όχι ελεύθερων ανθρώπων. Οι επιχειρήσεις που καραδοκούν με επιμονή κυνηγού τις ελλείψεις της δημόσιας εκπαίδευσης – κι ο Θεός ξέρει πόσο πολλές είναι – κάνουν τη δουλειά τους. Όμως η αποστολή του Κράτους είναι να διαφυλάξει για το παιδί ένα χώρο ελεύθερο από κάθε θρησκευτική, ιδεολογική ή εμπορική επιρροή έτσι που να προσφέρει στους πάντες, αδιακρίτως, μια ποιοτική μόρφωση.

Οι χώρες μας έχουν άμεση ανάγκη από μια μεγάλη μεταρρύθμιση στον τομέα της εκπαίδευσης η οποία, υπερμεγέθης και πολυέξοδη, παράγει τόσο άγνοια όσο και γνώση, τόσο ανισότητες όσο και επιτυχία. Όμως αυτή τη μεταρρύθμιση δε θα μας την εξασφαλίσει ο ιδιωτικός τομέας, όποιες κι αν είναι οι προτεινόμενες μέθοδοι, όπως η διδασκαλία κατ’ οίκον, το επίδομα εκπαίδευσης, η αγορά κάποιων ειδικών υπηρεσιών από την οικογένεια ή το just in time open learning, η ανοιχτή εκπαίδευση την κατάλληλη ώρα όπου μαθαίνει κανείς όλα τα πράγματα που πρέπει να ξέρει σε μια συγκεκριμένη στιγμή. Το σχολείο δεν είναι μια επιχείρηση μινιατούρα μήτε οι μαθητές του λυκείου επαγγελματικό σώμα, αν επάγγελμα σημαίνει αμειβόμενη δραστηριότητα. Το σχολείο δεν υπόκειται σε κριτήρια κέρδους αλλά απόδοσης και διάδοσης γνώσεων. Έστω κι αν αποτελεί τόπο χρήσιμων γνώσεων που θα αποφέρουν αργότερα χρηματικό κέρδος, οφείλει να συνεχίσει να προσφέρει δωρεάν τη γνώση που συνδέεται με την προσωπική τελείωση.

Για ποιο λόγο να μαθαίνει κανείς μουσική, φιλοσοφία, ζωγραφική, νεκρές γλώσσες, αν πρόκειται να γίνει αργότερα μηχανικός, χρηματομεσίτης ή αστροναύτης; Επειδή έτσι από την παιδική μας ηλικία μάς ξεκλειδώνονται κάποιες πόρτες που, όταν θα μεγαλώσουμε, θα αποφασίσουμε μόνοι μας αν θα τις ανοίξουμε ή αν θα τις αφήσουμε κλειστές. επειδή έτσι προσφέρεται στον καθένα η απίστευτη δυνατότητα να ξεφύγει από τη μονοτονία της μιας και μόνης επαγγελματικής δραστηριότητας, του ενός και μόνου προφίλ, προπάντων όταν είχε την τύχη να μυηθεί από έναν καθηγητή πάνω από τα κοινά μέτρα. Ο κόσμος είναι πιο πλούσιος από τη μικρή μου ύπαρξη, υπάρχουν και άλλες υπέροχες, ασυνήθιστες πραγματικότητες που θα τις εγκαταλείψω: ιδού το μήνυμα του σχολείου που μας δίνει ένα διπλό μάθημα ταπεινότητας και περιέργειας. Το σχολείο παραμένει μια πολυτέλεια στις ωφελιμιστικές κοινωνίες μας, επειδή συντηρεί το πνεύμα της φιλομάθειας, της ενασχόλησης με τη μελέτη που δεν «χρησιμεύει» σε τίποτα. Εξ ου και το μίσος που γεννά σε εκείνους που θέλουν να το προσαρμόσουν στις απαιτήσεις της αγοράς ή ορισμένων ιδιωτών.

Επιβάλλεται, λοιπόν, να το καταστήσουμε ιερό, να το προστατεύσουμε από τον κίνδυνο να καταποντιστεί μέσα σε μια «φιλελεύθερη» –με την κακή έννοια του όρου–κοινωνία, να αλωθεί από τα ιδιωτικά συμφέροντα, τους διαφημιστικούς ιούς και γενικά από την ομοιομορφία, την αμνησία, τη βλακεία, που είναι οι μάστιγες της δημοκρατίας των μαζών. Το όριο ανάμεσα στο εμπορικό και το μη-εμπορικό πρέπει να προσδιορίζεται και να επαναπροσδιορίζεται ακατάπαυστα με συλλογικές και τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Εναπόκειται στην κάθε γενιά να αποφασίσει αν θα βγάλει στον πλειστηριασμό αυτούς τους συμβολικούς χώρους, αυτά τα εχέγγυα της κοινωνικής συνοχής που είναι η δικαιοσύνη, η δημόσια διοίκηση, ο πολιτισμός, η οικολογία, η εκπαίδευση, οι δημόσιες υπηρεσίες, η κάθε γενιά θα μετακινήσει τον κέρσορα ανάλογα με τις επιθυμίες της, θα αποφασίσει για τα ρίσκα που είναι διατεθειμένη να αναλάβει, για τις απαγορεύσεις που θα διατηρήσει, για την αντίσταση που θα προβάλει στις παράλογες απαιτήσεις ατόμων ή λόμπι2. Ούτε λίγο ούτε πολύ, αυτό που διακυβεύεται είναι η ποικιλομορφία της ζωής μας.

(Πασκάλ Μπρυκνέρ, «Η μιζέρια του πλούτου», εκδόσεις Αστάρτη, Αθήνα, 2002)

Λεξιλόγιο:

1 οροθετική γραμμή (κυρ.): η εδαφική γραμμή που αποτελεί σύνορο μεταξύ όμορων χωρών, (μτφ.): μεταίχμιο.

2 λόμπι: ομάδα προσώπων που ασκούν πολιτική επιρροή και επηρεάζουν παρασκηνιακά την πολιτική κατάσταση.

Θέματα:

Α. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου σε 100 λέξεις.

Β1. Να μελετήσετε το κείμενο και να απαντήσετε στα ακόλουθα ερωτήματα:

α. « …η ομοιομορφία, η αμνησία, η βλακεία είναι οι μάστιγες της δημοκρατίας των μαζών»: να σχολιάσετε σε μία παράγραφο το περιεχόμενο της παραπάνω διαπίστωσης.

β. Τι εννοεί ο Μπρυκνέρ με τη φράση: «Το σχολείο δεν υπόκειται σε κριτήρια κέρδους αλλά απόδοσης και διάδοσης γνώσεων».

Β2. Να πλαγιοτιτλοφορήσετε τις παραγράφους του κειμένου.

Β3. Να επισημάνετε τη δομή και τον τρόπο ανάπτυξης της 3ης παραγράφου.

Β4. Να παραθέσετε έναν μονολεκτικό συνώνυμο όρο για καθεμιά από τις ακόλουθες λέξεις του κειμένου: τελείωση, αλωθεί, ακατάπαυστα.

Γ. Ως τελειόφοιτοι, έχετε διαπιστώσει πως οι περισσότεροι μαθητές στις τελευταίες λυκειακές τάξεις αδιαφορούν για τα μαθήματα που δε θα τους φανούν «χρήσιμα» στις εξετάσεις. Στο πλαίσιο μιας σχολικής εκδήλωσης εκφωνείτε μια ομιλία, στην οποία διερευνάτε τις αιτίες και τις συνέπειες της χρησιμοθηρικής αντιμετώπισης της γνώσης από τους νέους και προτείνετε συγκεκριμένες λύσεις, ώστε η γνώση να μην αντιμετωπίζεται ωφελιμιστικά.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ "Διαπραγματευόμενοι την οροθετική γραμμή"

Α. Ο Μπρυκνέρ εξετάζει το θέμα της προστασίας θεσμών όπως το σχολείο από οποιαδήποτε συμφέροντα. Αρχικά αναφέρει ότι, παρά τις προσπάθειες ιδιωτών να εκμεταλλευτούν τις «αδυναμίες» του εκπαιδευτικού συστήματος, το σχολείο οφείλει να παραμείνει αποκλειστικά χώρος μόρφωσης. Επισημαίνει την αναγκαιότητα του εκσυγχρονισμού της εκπαίδευσης και της διατήρησης της δωρεάν παιδείας. Στη συνέχεια υπογραμμίζει πως η αξία του σχολείου έγκειται στη δημιουργία ολοκληρωμένων και όχι μονοδιάστατων προσωπικοτήτων και γι’ αυτό είναι επικριτέα η εμπορευματοποίησή του. Καταλήγοντας, τονίζει πως κάθε γενιά έχει την ευθύνη να διατηρήσει αλώβητους τους θεσμούς και τις αξίες της, γιατί έτσι προστατεύει την ίδια της τη ζωή. (98 λέξεις)

Β1. α. «Η ομοιομορφία, η αμνησία, η βλακεία είναι οι μάστιγες της δημοκρατίας των μαζών». Στη σύγχρονη εποχή που αλλάζει ριζικά η ανθρώπινη δραστηριότητα αναδομούνται και οι νόρμες συμπεριφοράς. Αυτές οι αλλαγές συχνά πυροδοτούνται από την έξαρση του φαινομένου της μαζοποίησης. Οι άνθρωποι, από ελεύθερα όντα, γίνονται μέλη μιας αγέλης που καθοδηγείται και κατευθύνεται από ένστικτο ή από αποφάσεις άλλων. Τα άτομα χάνουν την ατομικότητά τους και αποδέχονται τη φαλκίδευση της ατομικής τους ελευθερίας. Έτσι, γίνονται όλοι ίδιοι, ξεχνούν τα στοιχεία του εαυτού τους που τους καθιστούν οντότητες ξεχωριστές και ενεργούν απερίσκεπτα και άβουλα καθοδηγούμενοι από τις αποφάσεις και τις προτιμήσεις της μάζας.

β. «Το σχολείο δεν υπόκειται σε κριτήρια κέρδους αλλά απόδοσης και διάδοσης γνώσεων». Αυτό σημαίνει ότι όσοι εμπλέκονται στο θέμα της μόρφωσης –εκπαιδευτικοί και μαθητές– δε θα πρέπει να αντιμετωπίζουν το σχολείο χρησιμοθηρικά. Από τη μία, οι εκπαιδευτικοί δεν πρέπει να βλέπουν την εκπαίδευση ως έναν χώρο που τους αποφέρει κέρδη και να εργάζονται μηχανικά και χωρίς κανένα ενδιαφέρον δημιουργώντας μονοδιάστατους ανθρώπους, καθώς και να μην εκμεταλλεύονται προς όφελός τους τις «αδυναμίες» του εκπαιδευτικού συστήματος. Από την άλλη, οι μαθητές οφείλουν να συνειδητοποιήσουν πως το σχολείο είναι ένα εκκολαπτήριο ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων και όχι ένας μηχανισμός κατασκευής μελλοντικών ειδικευμένων με σίγουρη επαγγελματική αποκατάσταση, αλλά αναμφισβήτητη πνευματική μονομέρεια. Πρέπει να καταλάβουν πως το σχολείο προσφέρει και μεταδίδει γνώση για όλη τους τη ζωή και όχι μόνο τα εφόδια για την κοινωνικο-οικονομική τους επιτυχία.

Β2.

1η παράγραφος: Το σχολείο ως χώρος μόρφωσης και όχι ως επιχείρηση.

2η παράγραφος: Η αναγκαιότητα της προσφοράς δωρεάν γνώσης και ολοκλήρωσης του ατόμου μέσω του σχολείου.

3η παράγραφος: Η αξία του σχολείου έγκειται στην προσφορά γενικής παιδείας.

4η παράγραφος: Η προστασία του χώρου της εκπαίδευσης από ιδιωτικά συμφέροντα.

5η παράγραφος: Η ευθύνη της νέας γενιάς να διαφυλάξει την ποικιλομορφία της ζωής.

Β3. Θεματική περίοδος: «Για ποιο λόγο… αστροναύτης;».

Σχόλια – λεπτομέρειες-: «Επειδή, έτσι… σε τίποτα».

Περίοδος-κατακλείδα: «Εξ ου… ορισμένων ιδιωτών».

Η παράγραφος αναπτύσσεται με τη μέθοδο της αιτιολόγησης.

Β4. τελείωση = αρτίωση, αλωθεί = κυριευθεί, ακατάπαυστα = ασταμάτητα.

Γ. Ενδεικτικές απαντήσεις:

Α΄ ζητούμενο:

- Η εξειδίκευση και ο έντονος καταμερισμός της εργασίας στη σύγχρονη εποχή δημιουργούν την αντίληψη στους νέους πως το μόνο που χρειάζονται να αποκομίσουν από το σχολείο είναι οι γνώσεις που τους εξασφαλίζουν την επαγγελματική αποκατάσταση.

- Η παιδεία ακολουθεί το τεχνοκρατικό και υλιστικό πρότυπο και δημιουργεί από νωρίς μονοδιάστατους ανθρώπους που δεν ενδιαφέρονται παρά μόνο για την εξασφάλιση της οικονομικής και κοινωνικής επιτυχίας.

- Το ίδιο το εξεταστικό σύστημα έχει μετατραπεί σε ένα «κυνήγι» σωστών και λανθασμένων απαντήσεων και απομνημόνευσης-γεγονός που όχι μόνο κάνει τους νέους αδιάφορους απέναντι στη γενική παιδεία και μόρφωση, αλλά τους ωθεί να ακολουθήσουν πιστά αυτό, ώστε να μπορέσουν να πετύχουν στον μοναδικό τους πλέον στόχο, που είναι η εισαγωγή σε κάποια σχολή.

- Το εκπαιδευτικό σύστημα ευνοεί τον άγονο εγκυκλοπαιδισμό και τη βαθμοθηρία και μετατρέπει τους μαθητές σε ανταγωνιστικά όντα, ανίκανα να αντιμετωπίσουν τη σύγχυση των αξιών και να οργανώσουν την κρίση και τη στάση ζωής τους.

- Το έντονο σχολικό πρόγραμμα και ο ρυθμός που επιβάλλει συχνά στερούν από τα παιδιά τη χαρά που προσφέρει η ανάγνωση ενός βιβλίου. Το παιδί και ο έφηβος που τρέχουν από το σχολείο στα ιδιαίτερα και έχουν να μελετήσουν και να κάνουν εργασίες στο σπίτι για την άλλη μέρα ζουν ένα κουραστικό σχολικό πρόγραμμα, το οποίο συνήθως εξισώνει την έννοια του βιβλίου με τη μελέτη και τη σκληρή δουλειά. Το αποτέλεσμα είναι να αποξενώνεται το παιδί από το βιβλίο και να επιδιώκει άλλες δραστηριότητες στον ελεύθερό του χρόνο. Αλλά και οι γονείς, από την πλευρά τους, μερικές φορές κάνουν το σφάλμα να εξισώνουν την ανάγνωση βιβλίων με την απόκτηση μιας συγκεκριμένης πληροφορίας ή ως μορφωτικό εφαλτήριο, με αποτέλεσμα να μην έχουν διδάξει στο παιδί τους τη χαρά της ανάγνωσης και την απόλαυση της εξερεύνησης του κόσμου των λέξεων και των ιδεών.

Β΄ ζητούμενο:

- Δημιουργούνται μονοδιάστατοι άνθρωποι, ανίκανοι να αντιμετωπίσουν οποιοδήποτε θέμα προκύπτει πλην αυτού στο οποίο έχουν ειδικευτεί.

- Οι μαθητές χάνουν τη χαρά της δημιουργίας και της απόκτησης χρήσιμων γνώσεων –πέραν αυτών που χρειάζονται για την επαγγελματική τους αποκατάσταση– και δε συνειδητοποιούν πως η ευκαιρία να τους παρέχονται δωρεάν ποικίλες γνώσεις ίσως να μην τους ξαναδοθεί ποτέ ξανά.

- Αδυνατούν να ανακαλύψουν κλίσεις και ταλέντα που ενδεχομένως έχουν σε τομείς διαφορετικούς αυτών στους οποίους επιλέγουν να αφοσιωθούν με στόχο την οικονομική τους επιτυχία.

- Οι μαθητές, μεγαλώνοντας με την αντίληψη πως το σχολείο τούς προετοιμάζει μόνο για την επαγγελματική τους αποκατάσταση, δεν αποκτούν βιώματα ανθρωπιάς και ηθικές αξίες αλλά γίνονται σκληρά, χωρίς ηθικές αξίες ανταγωνιστικά όντα.

- Περιορίζεται η κοινωνική αγωγή των μαθητών και δεν ολοκληρώνονται οι διαδικασίες κοινωνικοποίησής τους, καθώς είναι αδιάφοροι για τις απαιτήσεις, τους κανόνες και τις εμπειρίες του ευρύτερου συνόλου και απορροφούνται από τη συστηματική ενασχόληση με τα βασικά μαθήματα.

Γ΄ ζητούμενο:

- Είναι ανάγκη να καθιερωθεί ένα νέο σύστημα εισαγωγής σε Α.Ε.Ι. και Τ.Ε.Ι. της χώρας ή να βελτιωθεί το υπάρχον, για να μπορέσει το σχολείο της μέσης εκπαίδευσης να παρέχει ουσιαστικές και γενικές γνώσεις που να καλύπτουν, αλλά και να ελκύουν, το ενδιαφέρον του μαθητή.

- Πρέπει να γίνει αναπροσαρμογή του παρόντος συστήματος αξιολόγησης και βαθμολόγησης.

- Να διδάσκονται σε περισσότερες διδακτικές ώρες και με μεγαλύτερο ενδιαφέρον από τους εκπαιδευτικούς μαθήματα όπως η κοινωνιολογία, η πληροφορική, η αισθητική αγωγή κτλ.

- Να επεκταθούν δραστηριότητες του σχολείου όπως οι καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, οι πολιτιστικές πρωτοβουλίες, οι φιλανθρωπικές γιορτές κτλ.

- Να ανανεωθούν και να εκσυγχρονιστούν τα σχολικά εγχειρίδια.

- Να καλλιεργείται μέσω των διδασκόντων το ανθρωπιστικό πρότυπο όχι μόνο θεωρητικά αλλά και πρακτικά, ώστε να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές ότι το σχολείο δημιουργεί και πρέπει να δημιουργεί ολοκληρωμένες προσωπικότητες και όχι άρτιους υποψήφιους εργαζόμενους.

Πηγη: dimichri65.blogspot.com

ΕΚΘΕΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

Αυτό το θέμα έκθεσης θα έδινα στους μαθητές αύριο, αν ήμουν στην Επιτροπή Εξετάσεων
Πολλοί μαθητές με ρωτούν τι θέμα θα δοθεί αύριο στην έκθεση. Αν ήμουν στην επιτροπή εξετάσεων, θα έδινα αυτό το θέμα. Σημειωτέον ότι το έχω φτιάξει πριν από 15 περίπου χρόνια. Και όμως μοιάζει σημερινό. Από την παραγραφοποίηση, όμως, φαίνεται η ηλικία του. Κρατήστε μόνο τα επιχειρήματα, το υλικό. Ούτε το επικοινωνιακό πλαίσιο υπάρχει στη διατύπωση.

ΘΕΜΑ:Η κρίση της ελληνικής οικονομίας είναι μια διαπίστωση με την οποία όλοι συμφωνούν. Η βιομηχανική καθυστέρηση και η χαμηλή παραγωγικότητα αναφέρονται ως οι σημαντικότεροι συντελεστές της οικονομικής δυσπραγίας. Ο μέσος Έλληνας όμως παρουσιάζεται απροβλημάτιστος και αδιάφορος για το πρόβλημα, ενώ στην καθημερινή του ζωή έχει αποδυθεί στον αγώνα της ατομικής ευζωίας και του πλουτισμού.
Αναπτύξτε τις απόψεις σας για τις συνέπειες της συμπεριφοράς αυτής σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο. Αν πιστεύετε ότι είναι εφικτή η αναστροφή της επικίνδυνης αυτής εξέλιξης, πώς μπορεί να επιτευχθεί;

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Τείνει να εξελιχτεί σε ενδημικό φαινόμενο για την πατρίδα μας η οικονομική κρίση. Τις δυο τελευταίες δεκαετίες και με παροδικά φαινόμενα όξυνσης και ύφεσης ο δημόσιος λόγος έχει αναλωθεί σε σημαντικό ποσοστό στο οικονομικό πρόβλημα. Δεν είναι λίγες οι αναφορές στην ουσία του θέματος που επιτυγχάνουν μιαν αρκετά ακριβή κατά τη γνώμη μας προσέγγιση του προβλήματος και των αιτίων του. Οι πιο βαθυστόχαστες αναλύσεις θεωρούν ως βαθύτερη αιτία την επιδίωξη του ευδαιμονισμού που κατατρύχει το μέσο Έλληνα και αποδεικνύει ότι και στο πρόβλημα αυτό ενυπάρχει ως γενεσιουργός παράγοντας η κρίση αξιών.
Ζ1 §1 Αίτια αυτής της συμπεριφοράς:
α. κρίση αξιών
β. χαμηλό πνευματικό επίπεδο
Ζ2 §6 Συνέπειες αυτής της συμπεριφοράς
α) σε άτομο
α1. σπατάλη δημιουργικού χρόνου
α2. πλήρης αδιαφορία και εγκατάλειψη του πνευματικού του επιπέδου
β1. το άγχος της επιβίωσης υπερβαίνει τα ανεκτά όρια
β2. αδιαφορία για τα κοινά
γ1. αβέβαιη η οικονομική αποκατάσταση (αφού η ατομική οικονομική θέση επη-ρεάζεται από εκείνη του συνόλου)
γ2. οικονομική ανελευθερία
δ1. αθέμιτος ανταγωνισμός
δ2. καταφυγή σε απάτες, κλοπές και άλλες παράνομες μεθόδους
β) σε σύνολο
α1. πολιτιστική καχεξία
α2. κρίση πολιτικού συστήματος: πελατειακές σχέσεις για εξασφάλιση θέσης στο δημόσιο
β1. μείωση παραγωγικότητας και παραγωγής
β2. οικονομική κρίση
β3. εξωτερικός δανεισμός
β4. εθνική εξάρτηση και υποτέλεια

Ζ3 §3 Τρόποι αναστροφής της επικίνδυνης αυτής εξέλιξης
α1. ενημέρωση για τις συνέπειες της κρίσης της εθνικής οικονομίας
α2. συνειδητοποίηση της άμεσης σχέσης της εθνικής οικονομικής πορείας με την ατομική
β1. θεώρηση του επαγγέλματος όχι πια σαν μέσου αποκλειστικά για την επιβίωση αλλά και ως απασχόλησης δημιουργικής και ψυχικά επωφελούς.
β2. επίδειξη διάθεσης συνεργασίας όλων των παραγωγικών τάξεων με θυσίες από όλες τις πλευρές.
γ1. περιορισμός της καταναλωτικής μανίας
γ2.για να επιτευχθεί ο περιορισμός αυτός, χρειάζεται να επανακαθορίσει ο άνθρωπος τις προτεραιότητες της ζωής του και τις αξίες που την κατευθύνουν

ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Δεν είναι λοιπόν αυτή η μορφή συμπεριφοράς μια αποκλειστικά ατομική υπόθεση. Αντίθετα επαληθεύεται για άλλη μια φορά ότι ζώντας σε μια κοινωνία δεν είναι δυνατόν να ευημερεί κανείς για πολύ ως άτομο, ενώ η κοινωνία δυσπραγεί. Γι’ αυτό είναι αδήριτη ανάγκη η μεταβολή της ατομοκεντρικής σημερινής νοοτροπίας.
ΠΗΓΗ:mundusphilologiae.blogspot.com

Το θέμα της Έκθεσης 2010

ΚΕΙΜΕΝΟ

Με τον όρο αυτομόρφωση περιγράφουμε μία σύνθετη εκπαιδευτική διαδικασία της οποίας θεμελιώδης κινητήρια δύναμη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, ο οποίος, έχοντας επίγνωση των αναγκών και των επιθυμιών του, καλείται να συμβάλει αποφασιστικά στην πορεία της εκπαιδευτικής και επαγγελματικής του κατάρτισης. Σε αυτή την ατομική, και πολλές φορές εξαιρετικά δύσκολη, πορεία κατάκτησης νέων γνώσεων, δεν ενεργεί μόνος του, όπως θα μπορούσαμε να υποθέσουμε με βάση το πρώτο συνθετικό της λέξης αυτο-μόρφωση. Ο άνθρωπος δεν δραστηριοποιείται μέσα σε ένα κοινωνικό κενό, αλλά μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον. Βρίσκεται δηλαδή σε συνεχή επικοινωνία με τους άλλους, σε επαφή και ανταλλαγή με τους επίσημους ή ανεπίσημους εκπαιδευτικούς θεσμούς, με ποικίλους οργανισμούς και κέντρα κατάρτισης, ακόμη και όταν οι νέες τεχνολογίες του επιτρέπουν να μαθαίνει και να εργάζεται σε φυσική απόσταση από τους άλλους.

Με αυτή την έννοια, οι διαδικασίες και οι πρακτικές αυτομόρφωσης στη σημερινή εποχή δεν σημαίνουν την απουσία των άλλων, θεσμών και ατόμων, ούτε την κοινωνική απομόνωση του καθενός ατόμου, αλλά την ενεργητική στάση του, αφού το ίδιο αποφασίζει, άλλοτε αυτοβούλως και άλλοτε κάτω από την πίεση συγκεκριμένων αναγκών, να εκπαιδευθεί. Η ενεργητική στάση συνίσταται στο ότι ο άνθρωπος καλείται να διαμορφώσει μαζί με τους άλλους συμμετέχοντες (οργανισμούς, εκπαιδευτές, εκπαιδευόμενους) το περιεχόμενο, τη διαδικασία και τους τρόπους της εκπαίδευσής του.
Όμως οι πρωταρχικοί παράγοντες που καθιστούν την αυτομόρφωση αναγκαία για τα άτομα των σύγχρονων κοινωνιών είναι οι νέες επιστημονικές και τεχνολογικές ανακαλύψεις και οι συνεπακόλουθες μεταμορφώσεις της αγοράς εργασίας. Μία από τις συνέπειες αυτών των αλλαγών είναι ότι πολλά επαγγέλματα χάνουν γρήγορα την αξία και τη χρησιμότητά τους, ενώ οι γνώσεις και οι δεξιότητες που τα άτομα κατέκτησαν στα πρώτα στάδια της ζωής τους καθίστανται ανεπαρκείς για το παρόν και το μέλλον. Η συνολική τεχνολογική αναδιάρθρωση της εργασιακής δραστηριότητας στερεί όλο και περισσότερο στα άτομα τη δυνατότητα να διατηρούν μία και μοναδική επαγγελματική ταυτότητα σε όλη τη διάρκεια της ενεργού ζωής τους. Κατά συνέπεια, ανεξάρτητα από τις ψυχοκοινωνικές συνέπειες αυτής της κατάστασης για τα άτομα, οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα στην επαγγελματική πορεία τους. Το γεγονός αυτό επιβάλλει στα άτομα να κατακτούν διαρκώς γνώσεις, να ανανεώνουν τις δεξιότητές τους, να αποκτούν γρήγορα νέες ειδικεύσεις, δηλαδή, να εκπαιδεύονται συνεχώς.

Η εκπαίδευση δεν νοείται πια ως η απλή, κανονιστική μετάδοση γνώσεων από τις μεγαλύτερες γενιές στις νεότερες, όπως την όριζε ο E. Durkheim κατά τον 19ο αιώνα. Και τούτο επειδή, τόσο το περιεχόμενο της εκάστοτε εκπαιδευτικής πράξης όσο και ο χρόνος που αφιερώνεται σε αυτήν, αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές, τα δύο φύλα και τις διαφορετικές κουλτούρες των ανθρώπων, γεγονός που παρατηρείται σε όλες τις σύγχρονες πρακτικές της καθημερινής ζωής. Η εκπαιδευτική πράξη καθίσταται επομένως μια διαδικασία που δεν περιορίζεται στο χώρο (το σχολείο) και το χρόνο (περίοδος της νεότητας), αλλά επεκτείνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής και πέραν των σχολικών τειχών.

Αλεξάνδρα Κορωναίου, Εκπαιδεύοντας Εκτός Σχολείου, 2002 (Διασκευή)

Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις). Μονάδες 25

Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: ... οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα στην επαγγελματική πορεία τους ... Μονάδες 12

Β2. α) Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η τελευταία παράγραφος του κειμένου; (Η εκπαίδευση δεν νοείται ... των σχολικών τειχών) (μονάδες 4)

β) Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη της ίδιας παραγράφου του κειμένου (μονάδες 3)
Μονάδες 7

Β3. α) Να γράψετε ένα α ν τ ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:
ατομική, επιτρέπουν, ανεπαρκείς, διαφορετικές, επεκτείνεται. (μονάδες 5)

β) Να γράψετε ένα σ υ ν ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:
συνεχή, χρησιμότητα, συνέπειες, δεξιότητες, καθίσταται. (μονάδες 5)

Μονάδες 10

Β4. Να επισημάνετε τρία χαρακτηριστικά γνωρίσματα επιστημονικού λόγου στο κείμενο που σας δίνεται. Μονάδες 6

Γ1. Σε άρθρο που θα δημοσιευθεί στην εφημερίδα του σχολείου σας να αναφερθείτε στη σημασία της αυτομόρφωσης και να προτείνετε τρόπους πραγμάτωσής της σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου. (500-600 λέξεις). Μονάδες 40

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Θέμα A1

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η συγγραφέας πραγματεύεται το θέμα της αυτομόρφωσης στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά, διασαφηνίζει τον όρο και αναφέρει τους φορείς με τους οποίους το άτομο έρχεται σε επικοινωνία κατά την προσπάθειά του αυτή. Κατόπιν, υπογραμμίζει το γεγονός πως είναι απαραίτητη η ενεργητική στάση του, προκειμένου να διαμορφωθεί το περιεχόμενο, η διαδικασία και οι τρόποι της εκπαίδευσης. Καταγράφοντας τις τεχνολογικές ανακαλύψεις και τις μεταμορφώσεις της αγοράς εργασίας ως αναγκαίους παράγοντες της αυτομόρφωσης, επισημαίνει την αλλαγή της σημασίας της εκπαίδευσης σε σχέση με το παρελθόν. Την καθορίζει, τέλος, ως δραστηριότητα εμπλουτισμού γνώσεων εκτός της σχολικής μονάδας και την απεξαρτητοποιεί από ηλικία, φύλο και κουλτούρα.

Θέμα B1

Αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών

καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους πορείας. Αυτό συμβαίνει γιατί οι νέες επιστημονικές και τεχνολογικές ανακαλύψεις μεταλλάσσουν τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Έτσι, λοιπόν, πολλά επαγγέλματα χάνουν με ταχείς ρυθμούς την αξία και τη χρησιμότητά τους, με αποτέλεσμα οι επαγγελματικές δεξιότητες που αποκτήθηκαν να είναι ανεπαρκείς. Εύλογα, επομένως, το άτομο επιδιώκει την ανανέωση των γνώσεων και των δεξιοτήτων του, καθιστώντας τον εαυτό του

ακόλουθο των επιταγών της τεχνολογικής ανάπτυξης. Συνεπώς, οι νέες συνθήκες καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για δια βίου εκπαίδευση.

Θέμα Β2

α)

Η εκφώνηση κατευθύνει προς ένα και μόνο τρόπο ανάπτυξης.

Επομένως:

-Ο τρόπος ανάπτυξης που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας είναι η αιτιολόγηση «και τούτο επειδή…»(επειδή= αιτιολογικός σύνδεσμος:αιτιολογεί το γεγονός ότι η εκπαίδευση δεν νοείται πλέον ως κανονιστική μετάδοση γνώσεων.)

Σημείωση:

Ωστόσο θα μπορούσε να σημειωθεί ως τρόπος ανάπτυξης ο ορισμός και το αίτιο-αποτέλεσμα.

β)

Τα δομικά μέρη της παραγράφου είναι:

- Θεματική περίοδος = «Η εκπαίδευση δεν νοείται… 19ο αιώνα»

- Σχόλια-λεπτομέρειες = «Και τούτο… ζωής»

- Πρόταση κατακλείδα = «Η εκπαιδευτική πράξη… σχολικών τειχών».

Θέμα Β3

α)

ατομική: ομαδική, συλλογική

επιτρέπουν: απαγορεύουν, εμποδίζουν

ανεπαρκείς: επαρκείς, αρκετές

διαφορετικές: όμοιες, συγγενείς

επεκτείνεται: περιορίζεται, συμπτύσσεται

β)

συνεχή: διαρκή, αδιάλειπτη

χρησιμότητα: ωφέλεια, σημαντικότητα, λειτουργικότητα

συνέπειες: επιπτώσεις, επακόλουθα

δεξιότητες: κλίσεις, ταλέντα, ικανότητες

καθίσταται: αφορά, γίνεται, αποτελεί

Θέμα Β4

Τα χαρακτηριστικά του επιστημονικού λόγου είναι τα εξής:

1) Περιγραφικός ερμηνευτικός αποδεικτικός λόγος (π.χ.) ερμηνεία του όρου

«αυτομόρφωση», «Με τον όρο αυτομόρφωση …. τους άλλους».

2) Επίσημο ύφος, αναφορική λειτουργία της γλώσσας, ειδικό λεξιλόγιο: π.χ. ‘τεχνολογική αναδιάρθρωση’, ‘επαγγελματική ταυτότητα’, ‘κανονιστική μετάδοση γνώσεων’.

3) Τεκμηριωμένος λόγος: Αναφορά στον Durkheim: δίνει ορισμό της ‘εκπαίδευσης’: ‘Η εκπαίδευση … 19ο αιώνα’.

Θέμα Γ1

Ζητείται επικοινωνιακό πλαίσιο: άρθρο

Τίτλος: «Γηράσκω αεί πολλά διδασκόμενος», ή «Η αξία της δια βίου εκπαίδευσης» ή «Η καθολική αξία της παιδείας».

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ανάγκη να μορφώνεται ο άνθρωπος σε όλη τη διάρκεια της ζωής του συνειδητοποιήθηκε από την εποχή του Σόλωνα, καθώς αυτός την αποτύπωσε εύγλωττα με την φράση « Γηράσκω αεί πολλά διδασκόμενος». Η αέναη μορφωτική διαδικασία καθιστά τον όρο παιδεία πολυδιάστατο με πλατιά σημασία. Η πνευματική, ψυχική, σωματική και κοινωνική θωράκιση του ατόμου μέσα από αυτή αυτόματα την εξυψώνει σε ένα ανθρωποπλαστικό ιδεώδες που απέχει από κάθε χρησιμοθηρία. Κρίνεται, λοιπόν, απαραίτητο να μελετηθεί διεξοδικότερα τόσο η σημασία της αυτομόρφωσης όσο και οι τρόποι με τους οποίους μπορεί αυτή να πραγματωθεί.

1ο ζητούμενο: Σημασία αυτομόρφωσης

- καλλιεργεί ολόπλευρα το άτομο και συμβάλλει στη μόρφωσή του, διευρύνοντας τους πνευματικούς του ορίζοντες

- προωθεί το φιλοσοφικό στοχασμό και προβληματισμό, γεγονός που οδηγεί στην αυτογνωσία

- απαλλάσσει από στερεοτυπικές αντιλήψεις, ρατσιστικά πρότυπα και το δογματισμό - αποτελεί άμυνα του ανθρώπου σε κάθε προσπάθεια χειραγώγησής του

- αποτελεί γόνιμη ενδοσκόπηση, καθώς εκλεπτύνει το άτομο

- το άτομο συνειδητοποιεί τα προτερήματα και τα ελαττώματά του και ωθείται στην κατάκτηση της αυτογνωσίας

- καλλιεργούνται οι ηθικές αρετές και προωθούνται υγιή πρότυπα συμπεριφοράς

- ευαισθητοποιεί το άτομο

- προωθεί την κριτική σκέψη, την ενεργό συμμετοχή στα πολιτικά και κοινωνικά

δρώμενα (υγιής κοινωνικοποίηση, ομαλή ένταξη του ατόμου στην κοινωνία)

- περιορίζει τα φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας

- προασπίζει το διάλογο, την αξιοκρατία και την εδραίωση της δημοκρατίας

- συντελεί στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

- επιτυγχάνει την ιεράρχηση των αξιών και των αναγκών του ατόμου

- καθίσταται αρωγός της προσπάθειας του ατόμου για επαγγελματική αποκατάσταση, εξέλιξη και κοινωνική καταξίωση και καταπολεμά την αλλοτρίωση στον εργασιακό χώρο

- ενισχύει την πολιτιστική και εθνική ταυτότητα και διδάσκει τον ανθρωπισμό

2ο ζητούμενο : Τρόποι πραγμάτωσης της αυτομόρφωσης

-διαρκής και σφαιρική ενημέρωση

-επιδίωξη της ευρύτερης καλλιέργειας και ολόπλευρης μόρφωσης

-προσωπικό ενδιαφέρον και αναζήτηση

-ενδοσκόπηση, συνεχής προσπάθεια για κατάκτηση της αυτογνωσίας

-ειδίκευση στο σύνολο των δραστηριοτήτων

-ενεργός συμμετοχή στο δημόσιο και κοινωνικό βίο

-συστηματική και οργανωμένη προσπάθεια από τους φορείς κοινωνικοποίησης

-παρακολούθηση επιμορφωτικών και εκπαιδευτικών εκπομπών

-δημιουργική ενασχόληση με κάποιο αντικείμενο, (συμμετοχή σε πολιτιστικές

δραστηριότητες, επίσκεψη σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, βιβλιοθήκες, χώρους τέχνης)

-μεταπτυχιακές σπουδές ή μεταπτυχιακή επιμόρφωση

-συμμετοχή σε προγράμματα ανοικτών ή λαϊκών πανεπιστημίων ανεξαρτήτως ηλικίας

-εκπαίδευση για πρόσβαση σε τράπεζες πληροφοριών

-προσωπική έφεση για έρευνα και μάθηση

-ανάγνωση βιβλίων γενικού ενδιαφέροντος

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Συμπερασματικά, η αξία της αυτομόρφωσης και της δια βίου παιδείας δεν είναι

μονοσήμαντη. Αυτό συμβαίνει διότι προσφέρει τη δυνατότητα στο άτομο να αναπτύξει την πρωτοβουλία και την αυτενέργεια και, κυρίως, να εξασφαλίσει την καλύτερη ποιότητα ζωής και την ευδαιμονία.__

Πηγή: .syghrono.gr