ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013- Εκθεση

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ΄ ΤΑΞΗΣ  ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄)

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 17 ΜΑΪΟΥ 2013  -  ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ

Τη ζωή στη Γη ο άνθρωπος ελάχιστα την σέβεται, η ζωή όμως σε άλλους κόσμους διεγείρει το ενδιαφέρον και τη φαντασία του. Είναι άραγε περιέργεια, κατακτητική διάθεση  ή απλώς ένα διανοητικό παιχνίδι; Ίσως όλα μαζί, ταυτόχρονα όμως κι ένα βαθύ αίσθημα μοναξιάς. Άλλωστε τη ζωή του εδώ ο άνθρωπος την έχει καταστήσει πιεστική και ανούσια. Περιμένει λοιπόν ένα χέρι βοηθείας και παρηγοριάς από τους πλανήτες και τα μακρινά άστρα. Ακόμη όμως και αν δεχθούμε με αισιοδοξία ότι η ζωή δεν ανθίζει μόνον στη Γη, αλλά ότι αφθονεί στο Σύμπαν, ένας άλλος καθοριστικός παράγοντας ορθώνεται. Είναι ανάγκη να συνειδητοποιηθεί –όσο και αν αντιτίθεται στις ενδόμυχες επιθυμίες μας– ότι με τη ζωή αυτή η επικοινωνία εμφανίζεται, για το ορατό τουλάχιστον μέλλον, ανέφικτη.

Με τη ζωή λοιπόν στο Σύμπαν είναι αδύνατο να επικοινωνήσουμε, η ζωή όμως γύρω μας ανθίζει. Η ζωή εδώ, σ’ έναν μικρό και πανέμορφο πλανήτη, ανέδειξε ύστερα από σιωπηλές διεργασίες που διήρκεσαν δισεκατομμύρια χρόνια μια θαυμαστή ποικιλία έμβιων όντων. Οι θάλασσες και τα δάση της Γης, τα βουνά και οι πεδιάδες της αποκαλύπτουν κάθε στιγμή τη γοητεία που κρύβουν τα χιλιάδες όμοια ή ανόμοια δημιουργήματα της εξελίξεως. Η ανεμώνη και το δελφίνι, ο αίλουρος αλλά και ο γυπαετός, τα ανθρώπινα όντα στις πολλαπλές φυλετικές τους παραλλαγές, είναι δίπλα μας, συμμέτοχα του ίδιου πλανήτη και του μέλλοντός του.

Αποκαλύπτεται όμως επίσης σε όλη του την τραγική αντίφαση ότι ο άνθρωπος, αυτή η περιούσια κορύφωση της εξελίξεως, έχει διπλή υπόσταση. Από τη μια είναι ικανός για μεγάλες πράξεις, έμαθε με την επιστημονική του γνώση να κατανοεί τον κόσμο αλλά και γέννησε αριστουργήματα στον λόγο και στην τέχνη. Από την άλλη, ο ίδιος ο άνθρωπος σφραγίζει την ιστορική πορεία του με πολέμους και αγριότητες, θεοποιεί τα υλικά αγαθά και συντηρεί την αδικία και τις ανισότητες. Ελάχιστα, τέλος, σέβεται τις πολλαπλές εκφράσεις της ζωής, ενώ η φύση  και  οι  θάλασσες  του  πλανήτη  είναι  συχνά  τα  θύματα  των  συμφερόντων  του.  Η υπερφίαλη αυτή στάση του ανθρώπου έχει αλλοιώσει έτσι ένα θαυμαστό περιβάλλον, που ωστόσο υπήρξε και το λίκνο της δικής του υπάρξεως.

Είναι λοιπόν καιρός να κατανοήσει ο άνθρωπος ότι η ζωή αλλού ίσως υπάρχει, αλλά η προσδοκία να την συναντήσει δεν θα πραγματωθεί εύκολα. Η ζωή όμως στη Γη ανθίζει ακόμα και τον περιμένει. Αν όσο είναι ακόμα καιρός τείνει το χέρι του προς τη ζωή αυτή, το φυτικό και ζωικό της θαύμα, τον Άλλο και τους άλλους, ίσως αισθανθεί λίγο πιο άξιος έποικος της Γης.

Έτσι είναι σοφότερο να εξαντλήσουμε τις προσπάθειες για καλύτερη επικοινωνία, εδώ στη Γη. Το περίεργο ωστόσο είναι ότι, όσο η επικοινωνία αυτή πυκνώνει με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το διαδίκτυο και τα κινητά τηλέφωνα, τόσο η μοναξιά μας, η ανθρώπινη, μεγαλώνει και η αποξένωση κυριαρχεί. Φαίνεται ότι αυτό που απαιτείται είναι κάτι περισσότερο από την τεχνολογική έκρηξη της εποχής: απαιτείται βαθύτερη παιδεία και ουσιαστικότερες αξίες του πολιτισμού. Οι εφιάλτες, άλλωστε, από τα περιβαλλοντικά προβλήματα πληθαίνουν, και η Γη δεν φαίνεται να αντέχει για καιρό ακόμα την αφροσύνη μας.

Σημασία  επομένως  δεν  έχει  να  συναντηθούμε  –αν  ποτέ  συναντηθούμε–  στο  πολύ μακρινό μέλλον με κάποια όμοια ή ανόμοια με μας δημιουργήματα της εξελίξεως. Το σπουδαίο θα ήταν να μπορούμε τότε να υπερηφανευθούμε, σε χιλιάδες ή εκατομμύρια χρόνια, ότι το ανθρώπινο είδος έχει κατακτήσει υψηλά επίπεδα ισότητας και αξιών, και ότι οι πόλεμοι έχουν εκλείψει και ότι η Γη, το λίκνο της ανθρώπινης ζωής, έχει επουλώσει τις πληγές στις θάλασσες, τα  δάση  ή  την  ατμόσφαιρά  της,  και  είναι  πάλι  ένας  πανέμορφος  πλανήτης.  Διάσπαρτα άλλωστε, εδώ ή εκεί, θα βρίσκονται πάντοτε τα επιτεύγματα των σπουδαίων πολιτισμών, που αιώνες τώρα συνοδεύουν τη διαδρομή του ανθρώπου.

Η «εξωγήινη μοναξιά», λοιπόν, δεν φαίνεται ότι θα εγκαταλείψει εύκολα τον άνθρωπο. Η γήινή του ωστόσο μοναξιά, που είναι επικίνδυνη και πιο ανάλγητη, είναι μεγάλη ανάγκη να απαλυνθεί. Τότε θα αναδειχθεί η μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου, και η αναζήτηση της εξωγήινης ζωής θα αποκτήσει άλλο περιεχόμενο και νόημα.

Γιώργος Γραμματικάκης, Ένα ς Α σ τρολ άβος το υ Ουρανού και της Ζωής .

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2013. 2η έκδοση (Διασκευή).

A1.    Να  γράψε τε  στο  τε τράδ ιό  σας  την  πε ρίλη ψη  του  κειμένου  που  σας  δόθηκε   (100-120  λέξε ις ). Μονάδ ες  25

Β 1.    Να αναπτύξετε σε μία παρά γραφο 100 έως 120 λέξ εων το π εριεχ όμεν ο του αποσπάσματος  που  ακολουθεί :  «… όσο  η  επικοινωνία  […]  πυκνώνει  με  το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το διαδίκτυο και τα κινητά τηλέφωνα, τόσο η μοναξιά μας, η ανθρώπινη, μεγαλώνει και η αποξένωση κυριαρχεί».Μονάδ ες  10

Β 2.    α )  Να  βρ εί τε  τα  δομι κά  στοιχεία  της  τρ ίτης  παρ α γράφ ου  του κειμένου :  « Αποκαλύπτεται όμως…υπάρξεως».Μονάδ ες 3

β )  Να   βρ εί τε   μέσα   στο   κε ίμ ενο   τέσσερα   πα ρα δεί γ μα τα   με ταφορικής χρήσης του λό γου .Μονάδ ες 4

Β 3.   α )  Να  γράψετε  ένα  σ υ νώνυμο  για  κα θεμιά  από  τις  παρ ακά τω  λέξεις  του κειμένου : ταυτόχρονα ,  γέ νν η σ ε ,  αισ θ ανθεί ,  πληθαίν ουν ,  αν άλγητη                                                              Μονάδ ες 5

        β )  Να  γρ άψετε  ένα  αντώνυμο  για  καθεμιά  από  τις  παρακάτ ω  λέξεις  του κειμένου : ανούσι α ,  εμφανίζεται,  ανέφ ικτη,  πυκνώνει ,  υψηλά

Μονάδ ες 5

Β 4.    α )  Να    αιτιολογήσετε    τη    χρήση    του    ερωτημ ατικού    (« Είναι    άραγ ε περιέργεια ,    κατακτητική    διάθεση    ή    απλώς    ένα    διαν οητικό παιχνίδι ; » ) ( μονάδ ες 3), καθώς και της διπλής παύλ ας (« −ό σο και αν αντι τίθε ται  στι ς  ενδό μυ χες  επ ιθυ μ ίες  μας − » )  που  υπάρχουν  στην πρώτ η πα ρά γρα φ ο του κειμένου ( μον ά δε ς 2 ) .

Μονάδ ες 5

β )  Να  μετα τρ έψ ετε  την  ενεργητική  σύνταξη  σε  παθη τ ι κή  στο  από σ πασμ α που  ακολουθεί :  « Απ ό  την  άλλη ,  ο  ίδ ιος  ο  άν θρ ωπος  σφρ αγ ίζει  την ισ τορ ι κ ή πορεία του με πολέμους κα ι αγ ριότητες , θε ο π οι εί τα υλικά αγαθά  και  συν τ ηρ εί  την  αδ ικ ία  και  τι ς  αν ισό τ ητες ».

Μονάδ ες 3

Γ 1.    Σε άρθρο που πρόκειται να αναρτηθεί στ ην επίσημη ιστοσελίδα του σχ ολεί ου σας να εκ θέσετε τι ς απόψει ς σας σχ ετι κά με:

α)  τις επιπτώσεις που έχ ει πρ οκαλ έσει η έλλ ειψη σεβα σμού του ανθρώπου προς το φυσι κό π ερ ιβάλλον και

β)  τους τρόπους με τους οποί ους μπ ορ εί ο άνθρωπος να αποκαταστήσει τη σχ έση του με αυτό (500-600 λέξει ς).

Μονάδ ες  40

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ   ΑΠΑΝ ΤΗΣ ΕΙΣ  ΘΕΜ ΑΤΩΝ

A. ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Ο Γ. Γραμματικάκης στο συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην προτεραιότητα που πρέπει να δοθεί για τη βελτίωση της ανθρώπινης επικοινωνίας και για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.  Τίθεται  ο  προβληματισμός  από  την  πλευρά  του  συγγραφέα  πώς  είναι δυνατόν ο άνθρωπος να αναζητά ζωή στο σύμπαν και να μην εκτιμά το δώρο της ζωής  στον ίδιο του τον πλανήτη. Με δραματικότητα επιβεβαιώνεται η διττή φύση του ανθρώπου, από τη μια μεριά ως εξαιρετικού δημιουργού και από την άλλη ως επικίνδυνου καταστροφέα. Ως αιτία της αποξένωσης των ανθρώπων προβάλλεται η τελειοποίηση των νέων τεχνολογιών στην επικοινωνία  και  γι’  αυτό κρίνεται  απαραίτητη η ενδυνάμωση των  ανθρώπινων  σχέσεων. Στόχος, λοιπόν, δεν πρέπει να είναι η επαφή με άλλες μορφές ζωής έξω από το γήινο χωροχρόνο αλλά η αντιμετώπιση της ανθρώπινης μοναξιάς , η αποκατάσταση των αξιών και ο σεβασμός στον πλανήτη γη.

Β1. Ο σύγχρονος άνθρωπος βιώνει έντονα το αίσθημα της μοναξιάς παρά τις δυνατότητες επικοινωνίας που παρέχει η εποχή του. Με τη βοήθεια των ηλεκτρονικών μέσων και της κινητής τηλεφωνίας γεφυρώνονται  οι αποστάσεις και σχεδόν εκμηδενίζονται τα εμπόδια του χώρου και του χρόνου. Η προέκταση και ο εμπλουτισμός των επικοινωνιακών μέσων, όμως, δεν αποτελεί τη μοναδική προϋπόθεση για το πλησίασμα των ανθρώπων· απαιτείται θέληση γι’ αυτό και πίστη στην αξία του και τη χρησιμότητά του. Ο σύγχρονος άνθρωπος όμως εγκλωβισμένος   στους φρενήρεις ρυθμούς ζωής και παραδομένος στον ανταγωνισμό  που κυριαρχεί στην εργασία βιώνει την αλλοτρίωση  της κοινωνικότητάς του. Έτσι, η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων περιορίζεται στην απλή διεκπεραίωση των καθημερινών συναλλαγών τους και καθίσταται ρηχή και επιδερμική.

Β2.

α)  Δομικά στοιχεία τρίτης παραγράφου :

Θεματική περίοδος : « Αποκαλύπτεται ….υπόσταση»

 Λεπτoμέρειες - Σχόλια : « Από τη μία… συμφερόντων του.»

Περίοδος – Κατακλείδα: « Η υπερφίαλη αυτή στάση… της δικής του υπάρξεως»

β) Παραδείγματα μεταφορικής χρήσης του λόγου:

1. « Η ζωή όμως σε άλλους κόσμους διεγείρει το ενδιαφέρον και τη φαντασία του»

2. «ένα χέρι βοηθείας και παρηγοριάς από τους πλανήτες και τα μακρινά άστρα»

3. «η ζωή όμως γύρω μας ανθίζει»

4. «έχει επουλώσει τις πληγές στις θάλασσες»

Β3.

α) Συνώνυμα

ταυτόχρονα= συγχρόνως, σύγκαιρα

γέννησε= δημιούργησε

αισθανθεί= νιώσει

πληθαίνουν= πολλαπλασιάζονται, αυξάνουν

ανάλγητη= ανηλεής, σκληρή, άτεγκτη

β) Αντώνυμα

ανούσια= ουσιαστική, σημαντική

 εμφανίζεται= εξαφανίζεται, εκλείπει

 ανέφικτη= εφικτή, δυνατή

πυκνώνει= μειώνεται, αραιώνει

υψηλά= ευτελή

Β4.

α) Η χρήση του ερωτηματικού στη συγκεκριμένη φράση:

Ø εισάγει στο θέμα του κειμένου,

Ø προκαλεί τον προβληματισμό και την απορία,

Ø προδίδει στοχαστικό τόνο και

Ø συμβάλει στη ζωντάνια και στην παραστατικότητα του λόγου.

Στη διπλή παύλα παρεμβάλλεται φράση η οποία λειτουργεί παρενθετικά, συμπληρωματικά και διευκρινιστικά.

β) Παθητική σύνταξη

«Από την άλλη, η ιστορική πορεία σφραγίζεται από τον ίδιο τον άνθρωπο με πολέμους και αγριότητες, θεοποιούνται τα υλικά αγαθά και συντηρούνται η αδικία και οι ανισότητες»

Γ. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ Επικοινωνιακό πλαίσιο:

Τίτλος (ενδεικτικά):  Η ώρα της Γης !

Πρόλογος: Αφόρμηση από την επικαιρότητα (ενδεικτικά):

Αναφορά  στην  Παγκόσμια  Ημέρα  της  Γης  και  στις  συμβολικές  ενέργειες  που  οι άνθρωποι  και οι οικολογικές οργανώσεις σε ολόκληρο πλανήτη προχωρούν με στόχο να ευαισθητοποιήσουν τους συνανθρώπους τους και τις κυβερνήσεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

α) Επιπτώσεις που έχει προκαλέσει η έλλειψη σεβασμού του ανθρώπου προς το φυσικό περιβάλλον.

Στον άνθρωπο

Βιολογικές: Διαταράσσεται η βιολογική ισορροπία του και κάμπτεται η ευεξία και ευρωστία του. Ο άνθρωπος γίνεται ευπρόσβλητος στις ασθένειες, μειώνονται τα όρια της αντοχής του, ενώ εξαπλώνονται οι λεγόμενες «σύγχρονες ασθένειες» (καρδιαγγειακές παθήσεις, αναπνευστικά προβλήματα, τοξινώσεις, καρκίνος).

Ψυχικές:  Διασπάται  η  ενότητα  του  εσωτερικού  κόσμου  του  και  τραυματίζεται  ο  ψυχισμός  του.

Καταδυναστεύεται  από το άγχος, τις νευρώσεις, τις ψυχώσεις, την  κατάθλιψη.  Γίνεται εριστικός, μοναχικός, αλλοτριώνεται, αφού ζει σε δυσαρμονική σχέση με τη φύση.

Ηθικές: Η διαταραχή της περιβαλλοντικής ισορροπίας δημιουργεί ηθικά προβλήματα στον άνθρωπο,γιατί τον καταδικάζει σε μετεωρισμό, αστάθεια και σύγχυση. Οι σχέσεις του γίνονται εχθρικές και ανταγωνιστικές, ενώ ο απομονωτισμός που επιβάλλει ο αστικός τρόπος ζωής ωθεί στην ανθρωποφοβία, την επιθετικότητα, τη βία.

Πνευματικές: Η απομάκρυνση από τη φύση στερεί τις απαραίτητες εμπειρίες και τα κατάλληλα πνευματικά ερεθίσματα από τον  άνθρωπο, ωθώντας τον  στην πνευματική παθητικότητα και την αδρανοποίηση.

Ρύπανση ατμοσφαιρικού αέρα και των υδάτινων πόρων

Ø Ρύπανση  της  ατμόσφαιρας:  Πρόκειται  για  την  αλλοίωση  της  φυσικής  σύνθεσης  του ατμοσφαιρικού αέρα από την  καύση του  πετρελαίου  και  των  υποπροϊόντων  του  ή  άλλων υλικών. Η μόλυνση της ατμόσφαιρας προκαλεί το νέφος, την όξινη βροχή, την καταστροφή του όζοντος και το φαινόμενο του «θερμοκηπίου».

Ø  Μόλυνση των υδάτων: Η χρήση χημικών λιπασμάτων και δηλητηριωδών φυτοφαρμάκων μολύνει τους υδάτινους πόρους κλονίζοντας την ισορροπία των οικοσυστημάτων, με καταστροφικές συνέπειες για τους φυτικούς και τους ζωικούς οργανισμούς, επιβαρύνοντας έτσι την υγεία των ανθρώπων.

Ø Επίσης, λύματα, βιομηχανικά απόβλητα και ραδιενεργά κατάλοιπα διοχετεύονται σε λίμνες, ποτάμια, θάλασσες καταστρέφοντας τη χλωρίδα και την πανίδα και προκαλώντας φαινόμενα όπως ο ευτροφισμός των υδάτων.

Ρύπανση του εδάφους και του υπεδάφους

Ø Καταστροφή  των  δασών:  Τα  τελευταία  χρόνια,  ο  άνθρωπος  έχει  προσπαθήσει  να εξολοθρεύσει τα δάση από το πρόσωπο της γης, με αποτέλεσμα να μην παράγονται ποσότητες οξυγόνου ικανές να καλύψουν τις ανθρώπινες ανάγκες. Απόδειξη αποτελεί η καταστροφή του50% των τροπικών δασών.

Ø  Εξαφάνιση χλωρίδας και πανίδας: Η μόλυνση, η καταστροφή, το κυνήγι, οι πυρκαγιές εξαφανίζουν πολλά είδη του ζωικού βασιλείου, που είναι αδύνατον στο μέλλον να επανέλθουν στη ζωή. Η εξαφάνιση αυτή διαταράσσει την οικολογική ισορροπία και δημιουργεί μεγάλους κινδύνους για τον άνθρωπο.

Ø  Εξάντληση φυσικού πλούτου: Με αντιπαραγωγικό τρόπο εξαντλείται και κατασπαταλιέται ο φυσικός πλούτος της γης. Τα αποθέματα πετρελαίου, χαλκού αλουμινίου, φυσικών αερίων και άνθρακα φθίνουν με την πάροδο του χρόνου. Το ενεργειακό πρόβλημα του πλανήτη μας θα οξύνεται διαρκώς.

Δημιουργία τεχνητού – αντιανθρώπινου περιβάλλοντος

Στη θέση του φυσικού περιβάλλοντος ο άνθρωπος «ύψωσε» ένα δικό του περιβάλλον, το βιομηχανικό, με κύρια χαρακτηριστικά:

Ø την  εκμηδένιση του ζωτικού  χώρου,  που  δεν  αφήνει  περιθώρια για κίνηση,  έκφραση και δημιουργία, αλλά που εγκλωβίζει τον άνθρωπο,

Ø  τον  κατακερματισμό, που διασπά την ενότητα του χώρου και αποσυνθέτει τις κοινωνικές διαδικασίες και τις διαπροσωπικές σχέσεις,

Ø τον γιγαντισμό των κτισμάτων, που υπερβαίνουν τα ανθρώπινα μέτρα και εκμηδενίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη,

Ø την  αντιλειτουργικότητα,  αφού  η  ανθρώπινη  μονάδα  δεν  μπορεί  να  λειτουργήσει  και αποτρέπονται οι βιολογικές και ψυχικές λειτουργίες της ύπαρξης.

β) Τρόποι   με τους οποίους μπορεί ο άνθρωπος να αποκαταστήσει τη σχέση του με αυτό.

Η αντιμετώπιση της μόλυνσης απαιτεί  συνεργασία όλων  των  χωρών  και  λήψη μέτρων  σε παγκόσμια κλίμακα. Ο αγώνας για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος είναι αγώνας για την προστασία του ανθρώπινου γένους και, επομένως, αφορά όλες τις χώρες.

Εκστρατεία ενημέρωσης με στόχο τη συνειδητοποίηση και την ευαισθητοποίηση για τη σοβαρότητα του προβλήματος.

Ø Αρμόδιοι   φορείς   θεωρούνται:   πολιτεία,   οικολογικές   οργανώσεις,   σχολείο,   οικογένεια, δημοσιογράφοι.

Ø  Στόχος ενημέρωσης: η γνώση και η πληροφόρηση του κοινού γύρω από το πρόβλημα. Πρέπει να γίνουν κατανοητές οι συνέπειες της οικολογικής καταστροφής και τα γενεσιουργά αίτια.

Ø  Μία σοβαρή και υπεύθυνη ενημέρωση μπορεί, επίσης, να ανοίξει έναν δημόσιο διάλογο για τις δυνατότητες διάσωσης του φυσικού περιβάλλοντος.

Παρέμβαση της πολιτείας και συνεργασία των κρατών της διεθνούς κοινότητας

Ø Η θεσμοθέτηση, ο έλεγχος στην εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και η επιβολή κυρώσεων γι’ αυτούς που μολύνουν το περιβάλλον επιβάλλεται.

Ø Για τον περιορισμό της ρύπανσης της ατμόσφαιρας απαιτείται η επιβεβλημένη χρήση φίλτρων στις βιομηχανίες, ο βιολογικός καθαρισμός των βιομηχανικών αποβλήτων και των οικιακών λυμάτων, ο έλεγχος των καυσαερίων των τροχοφόρων και των κεντρικών θερμάνσεων.

Ø Συστηματική προστασία των προς εξαφάνιση ζώων και φυτών του πλανήτη.

Ø  Παραδειγματική   τιμωρία   εμπρηστών   για   την   προστασία   των   δασών,   συστηματικές αναδασώσεις, έλεγχος υλοτόμησης.

Ø  Λήψη μέτρων κατά της ηχορύπανσης.

Ø  Προγραμματισμός  και  έλεγχος  γεννήσεων  για  την  αντιμετώπιση  του  προβλήματος  του υπερπληθυσμού.

Ø  Απαραίτητη, επίσης, κρίνεται η ανακύκλωση υλικών.

Ισορροπημένη αναπτυξιακή πολιτική στο πλαίσιο των αστικών κέντρων

§  Χωροταξικές ανακατατάξεις και αναθεώρηση μεγεθών πολεοδομικής ανάπτυξης.

§  Βελτίωση των όρων στέγασης και συγκοινωνιακών μέσων.

§   Προστασία υπαρχόντων χώρων πρασίνου και διαμόρφωση νέων.

§   Κίνητρα για την αποκέντρωση.

Προστασία της αγροτικής ζωής

§ Ένα  βασικό  στοιχείο  της  προστασίας  του  φυσικού  περιβάλλοντος  είναι  η  κοινωνική  και οικονομική ανάπτυξη των πιο φτωχών περιοχών μίας χώρας, έτσι ώστε οι κάτοικοι να παραμένουν στο φυσικό τους περιβάλλον και να μην ξεκόβουν από αυτό.

§  Καθήκον  της πολιτείας και  της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι  η αποτροπή της οικονομικής διάβρωσης και ερήμωσης της επαρχίας.

Αειφόρος ανάπτυξη

Η ανάπτυξη μέσω της βιομηχανικής παραγωγής, που αποτελεί βασικό άξονα της σύγχρονης οικονομίας, πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις δυνατότητες της φύσης να αναπληρώνει όσα ο άνθρωπος αντλεί από αυτή. Άρα οι ρυθμοί της ανάπτυξης πρέπει να εναρμονίζονται με αυτές τις δυνατότητες και μην καθορίζονται από την ανάγκη της κερδοφορίας στο πλαίσιο της ανταγωνιστικής οικονομίας.

Σύμφωνα με τον κλασικό ορισμό, αειφόρος ανάπτυξη είναι η «ανάπτυξη που καλύπτει τις ανάγκες του παρόντος χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τη δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες», με άλλα λόγια η μέριμνα ώστε η σημερινή μεγέθυνση να μην υπονομεύει τις δυνατότητες μεγέθυνσης των μελλοντικών γενεών.

 Η αειφόρος ανάπτυξη έχει επομένως  τρεις  συνιστώσες  –οικονομική,  κοινωνική  και  περιβαλλοντική–  που  απαιτούν ισόρροπη πολιτική συνεκτίμηση. Η στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη, που εγκρίθηκε το 2001 και αναθεωρήθηκε το 2005, συμπληρώνεται, μεταξύ άλλων, από την αρχή της ένταξης των περιβαλλοντικών προβληματισμών στις ευρωπαϊκές πολιτικές που έχουν αντίκτυπο στο

περιβάλλον.

Αναζήτηση εναλλακτικών μορφών ενέργειας και εξοικονόμηση ενέργειας

● Για  την  επίλυση  του  ενεργειακού  προβλήματος  πρέπει  να  αναζητηθούν  άλλες  ηπιότερες μορφές ενέργειας. Η χρησιμοποίηση της ηλιακής, αιολικής και γαιοθερμικής ενέργειας λόγω του ανανεώσιμου  χαρακτήρα  τους  δεν  βλάπτουν  το  περιβάλλον.  Η  αναζήτηση  εναλλακτικών μορφών ενέργειας είναι συνυφασμένη με την αειφορία και μπορεί να προσφέρει διεξόδους στο ενεργειακό πρόβλημα του πλανήτη.

● Είναι αναγκαία η επαναδιαπραγμάτευση των όρων χρήσης της πυρηνικής ενέργειας. Κυρίως πρέπει η ανθρωπότητα να σταματήσει άμεσα τις πυρηνικές δοκιμές και την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

● Απαιτείται άμεσος περιορισμός της κατανάλωσης ενέργειας, παγκόσμιος έλεγχος στη διανομή καυσίμων, περιορισμός της παραγωγής ειδών πολυτελείας.

Επανιεράρχηση αξιών

 Η φύση δεν πρέπει να γίνεται αντιληπτή ως μέσο πλουτισμού προορισμένη να ικανοποιεί την ανθρώπινη απληστία και αμετροέπεια, αλλά να γίνεται σεβαστή ως πηγή ζωής.

 Ο άνθρωπος των αναπτυγμένων κοινωνιών οφείλει να επιδείξει λιτότητα και μέτρο ως προς τις καταναλωτικές απαιτήσεις για να μην σπαταλιούνται άσκοπα οι φυσικοί πόροι και οι πρώτες ύλες.

Ενεργοποίηση του πολίτη

Οι ενεργοί πολίτες, με τη διαρκή επαγρύπνηση και το προσωπικό τους ενδιαφέρον, και μέσω της συμμετοχής στα κοινά, μπορούν να δράσουν προστατεύοντας αποφασιστικά το περιβάλλον:

 με τη συμμετοχή τους σε οικολογικές οργανώσεις,

 ασκώντας κριτική στην εξουσία και ελέγχοντας τα άνομα συμφέροντα,

 μετέχοντας σε δράσεις όπως ανακύκλωση, αναδάσωση, καθαρισμός ακτών.

Εφαρμογή μεθόδων προστασίας περιβάλλοντος με τη συνδρομή της τεχνολογίας

● Δημιουργία «βιομηχανίας αντιρρύπανσης» για τον καθαρισμό των βιομηχανικών αποβλήτων.

● Πλήρης και αποτελεσματική αξιοποίηση των πρώτων υλών, ανακύκλωση των υλικών.

● Εξοικονόμηση και αποτελεσματική χρήση της ενέργειας.

● Βιολογικός καθαρισμός των λυμάτων.

Ο ρόλος της περιβαλλοντικής αγωγής

● Για να αντιμετωπιστεί  η οικολογική κρίση,  κανένας τρόπος δεν  θα ήταν  μακροπρόθεσμα αποτελεσματικός, αν δεν ευαισθητοποιηθούν και ενεργοποιηθούν οι νέοι, οι αυριανοί πολίτες, για να προστατεύσουν δυναμικά και υπεύθυνα το περιβάλλον.

● Οι νέοι πρέπει να αντιληφθούν τις θεμελιακές αλληλεξαρτήσεις ανάμεσα στον άνθρωπο και στο   περιβάλλον   και   να   συνειδητοποιήσουν   ότι   ο   προβληματισμός   για   το   θέμα   του περιβάλλοντος είναι ταυτόχρονα και προβληματισμός για την ποιότητα ζωής.

● Η αγωγή των νέων είναι έργο της πολιτείας και των φορέων κοινωνικοποίησης (σχολείο και οικογένεια),  οι  οποίοι  θα εργαστούν  για  μια καινούρια νοηματοδότηση της ζωής,  για έναν πολιτισμό ανθρωποκεντρικό.

http://www.poukamisas.gr

Έκθεση Γ΄ Λυκείου:

Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Η απελπισία γενεσιουργός αιτία της ενδοσχολικής βίας

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ∆ΕΙΑΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ

Η ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ  ΓΕΝΕΣΙΟΥΡΓΟΣ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΕΝ∆ΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ

Από το 2006 (έρευνα ΕΚΚΕ) η σχολική βία στη χώρα µας περιλαµβάνει καταστροφές σχολικού εξοπλισµού, βανδαλισµούς, πρόκληση σωµατικών βλαβών, λεκτικές προσβολές, εκφοβισµούς και αποκλεισµούς από  τις  παρέες. Στα αστικά κέντρα εµφανίζεται το µεγαλύτερο ποσοστό. Μαθητές µε χαµηλή βαθµολογία εµπλέκονται περισσότερο σε παρόµοια περιστατικά είτε ως θύτες είτε ως θύµατα. Τα αγόρια είναι συχνότερα δράστες και θύµατα σχολικού εκφοβισµού µε εξαίρεση την περίπτωση σεξουαλικής προσβολής, όπου θύµατα είναι κυρίως τα κορίτσια.

Η σχολική βία ως βία «που εκφράζει αίτηµα» χρειάζεται πάνω απ’ όλα µία απάντηση ανοχής, διαλόγου, στήριξης και διαθεσιµότητας και όχι εύκολες ακυρωτικές λύσεις τύπου «αποδιοποµπαίου τράγου». Στόχος του κάθε σχολείου και της εκπαίδευσης είναι η κοινωνικοποίηση των µαθητών και η ανάδειξη της ατοµικότητας µέσα από τη συλλογικότητα, τη συνεργασία της οµάδας, την αποδοχή του διαφορετικού. Ο στόχος αυτός δεν επιτυγχάνεται, γιατί απλούστατα δεν έχει τεθεί ποτέ. Το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστηµα αδυνατεί να κάνει την αυτοκριτική του και να εκσυγχρονιστεί απαντώντας στην ανάγκη δηµιουργίας ενός οµαδο-συνεργατικού συστήµατος εκπαίδευσης, όπου ο ρόλος του µαθητή θα µεταβληθεί από µία παθητική στάση ατοµικής αποδοχής γνώσεων σε µία ενεργητική αναζήτηση και επεξεργασία γνώσεων, έκφρασης ιδεών και συναισθηµάτων σε οµαδική βάση.

Το κυρίαρχο εκπαιδευτικό σύστηµα µε τη στείρα και άκριτη αποστήθιση της διδακτέας ύλης οδηγεί στην τυποποίηση της γνώσης και στην αδυναµία να αναπτύξει ο µαθητής µία προσωπική σχέση µε αυτή και µέσω αυτής µε τους συµµαθητές του. Το γεγονός αυτό ακυρώνει τους νέους και τους οδηγεί σε σταδιακή συρρίκνωση της εικόνας εκτίµησης του εαυτού τους, σε αδυναµία να εκφράσουν τη µαταίωση και το θυµό τους. Η ανεπάρκεια και η κρίση του εκπαιδευτικού συστήµατος οδηγεί σε διάφορα επεισόδια (βίαιες συµπεριφορές και συγκρούσεις) που  αναδεικνύουν τις δυσκολίες κοινωνικοποίησης και ενσωµάτωσης των µαθητών. Έτσι, η σχολική βία αναγορεύεται σε αίτηµα – πρόφαση – αντίδραση.

Το σχολικό περιβάλλον, για να αποκτήσει πρωτίστως σχέσεις συνοχής, αλληλεγγύης και ανθρωπισµού, πρέπει να εκπαιδεύει στο πλαίσιο της οµάδας και όχι να οδηγεί στην αναπαραγωγή ενός εκπαιδευτικού µονόδροµου µε στόχο τη βαθµολογική αξιολόγηση του µαθητή από το δάσκαλο όπως γίνεται σήµερα. Ένα οµαδο-συνεργατικό  σύστηµα  εκπαίδευσης  αποβλέπει   στο  να  κινητοποιήσει  το µαθητή µε την ενεργητική ισότιµη συµµετοχή του στο πλαίσιο της µαθητικής οµάδας µε στόχο  την  κριτική  επεξεργασία,  κατανόηση, παρουσίαση  και  αφοµοίωση της διδακτέας ύλης. Ο ρόλος του καθηγητή παραµένει το ίδιο αναγκαίος και σηµαντικός, καθώς κατευθύνει και συντονίζει τις  µαθητικές οµάδες στα νέα τους καθήκοντα, αξιολογεί και εµπλουτίζει το έργο τους. Η ανάπτυξη δυναµικής στο πλαίσιο µιας σχολικής οµάδας απαντά στις πρωταρχικές και επιτακτικές ανάγκες των νέων για επικοινωνία, αυτοπραγµάτωση, δηµιουργική έκφραση και αυτοαξιολόγηση.

Ασφαλώς, η βία των µαθητών και των νέων έχει πολλές αιτίες πέραν της µονοδιάστατης σχολικής φίµωσης που υφίστανται. Παράγοντες, όπως η οικογενειακή αποξένωση, η έλλειψη σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, οι απρόσωπες σχέσεις γειτονίας,    το έλλειµµα φυσικού και κοινωνικού  ζωτικού χώρου, η αλλοτρίωση και παθητικοποίηση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, της τηλεόρασης και των Η/Υ, η µαζική προβολή και η ηρωοποίηση της βίας, η αύξηση της φτώχειας, της εγκληµατικότητας και του κοινωνικού ρατσισµού αποτελούν µερικές από τις βασικότερες αιτίες της νεανικής και σχολικής βίας. Όµως, το σχολείο είναι το βασικό εργαστήρι διάπλασης των νέων ανθρώπων και το ουσιαστικότερο µέσο παρέµβασης που διαθέτει η κοινωνία για την ισορροπηµένη και υγιή ψυχοσωµατική ανάπτυξή τους. Εάν  δεν  αξιοποιηθεί  σωστά ο εργαλειακός του  χαρακτήρας-κλειδί, τότε  η νεολαία και η κοινωνία δεν θα µπορέσουν να αναπτύξουν αντιστάσεις στην κλιµακούµενη βία.

(Μίτση Σχοινά, κλινική ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, διασκευή, από το διαδίκτυο)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειµένου σε 80-100 λέξεις.

Μονάδες 25

Β1. «Το  σχολικό  περιβάλλον, για  να  αποκτήσει  πρωτίστως  σχέσεις  συνοχής, αλληλεγγύης και  ανθρωπισµού, πρέπει να εκπαιδεύει στο πλαίσιο της οµάδας και όχι να οδηγεί στην αναπαραγωγή ενός εκπαιδευτικού µονόδροµου µε στόχο τη βαθµολογική αξιολόγηση του µαθητή από το δάσκαλο όπως γίνεται σήµερα.» Να αναπτύξετε το περιεχόµενο της παραπάνω φράσης σε 80-100 λέξεις.

Μονάδες 12

Β2.α)         Να βρεθούν τα δοµικά µέρη της τρίτης παραγράφου του κειµένου (Το κυρίαρχο εκπαιδευτικό σύστηµα … αίτηµα – πρόφαση – αντίδραση)

Μονάδες 3

Β2.β) Να βρεθεί ο τρόπος ανάπτυξης της ίδιας παραγράφου

Μονάδες 3

Β3. Ποιος είναι ο τρόπος και το µέσο  πειθούς της πρώτης παραγράφου του κειµένου; (Από το 2006… είναι κυρίως τα κορίτσια.)

Μονάδες 7

Β4.α) Να γράψετε µία συνώνυµη λέξη για κάθε µια από τις παρακάτω λέξεις του        κειµένου: συλλογικότητα, µεταβληθεί, στείρα, αποβλέπει, µονοδιάστατης.

Μονάδες 5

Β4.β) Να γράψετε τη σηµασία των παρακάτω διαρθρωτικών λέξεων που εξασφαλίζουν τη συνοχή του κειµένου που σας δίνεται: Γιατί, Έτσι, Ασφαλώς, Όµως, Εάν

Μονάδες 5

Γ. Σε  ένα  άρθρο  που  πρόκειται  να  δηµοσιευθεί στη  σχολική  σας  εφηµερίδα αποφασίζετε να αναφερθείτε στα αίτια που ευθύνονται για την έξαρση της ενδοσχολικής βίας αλλά και να προτείνετε τρόπους-δραστηριότητες µέσω των οποίων  το  σχολείο  µπορεί να  καλλιεργήσει  ένα  πνεύµα οµαδικότητας και συνεργασίας µεταξύ των µαθητών.

Μονάδες 40

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α. ΠΕΡΙΛΗΨΗ:

Η αρθρογράφος αναφέρεται στο πρόβληµα της ενδοσχολικής βίας, του οποίου την έξαρση επιβεβαιώνουν έρευνες. Υποστηρίζει πως το παρωχηµένο εκπαιδευτικό σύστηµα παθητικοποιεί το µαθητή και δεν ευνοεί τη συνεργασία. Έτσι, οι νέοι, αδυνατώντας να αναπτύξουν διαπροσωπικές σχέσεις και έχοντας χαµηλή αυτοεκτίµηση, καταφεύγουν στη  βία. Στην άµβλυνση του προβλήµατος αυτού  θα  µπορούσε  να  συµβάλει  ένα  «οµαδο - συνεργατικό» µάθηµα κατά το οποίο  ο  καθηγητής,  λειτουργώντας ως καθοδηγητής, θα οδηγούσε το µαθητή στην αυτενέργεια. Τέλος, επισηµαίνει πως η κοινωνική κρίση και η κρίση του θεσµού της οικογένειας ευνοούν την έξαρση της ενδοσχολικής βίας, τονίζοντας την ανάγκη παρέµβασης του σχολείου για τον περιορισµό της.

Β1.Το εκπαιδευτικό σύστηµα χρειάζεται να αποσκοπεί στην εξέλιξη της προσωπικότητας του µαθητή και όχι στη στείρα αποµνηµόνευση. Η αντίφαση αυτή, που διαφαίνεται ανάµεσα στο σκοπό του σχολείου και την κακώς εννοούµενη εφαρµογή του, δηµιουργεί µείζον πρόβληµα, καθώς η κοινωνικοποίηση του  µαθητή είναι  προϋπόθεση  για  την  ένταξή  του  στην κοινωνία και για την εξασφάλιση της συνοχής στη µαθητική οµάδα. Αποτρεπτικός παράγοντας για την οµαλή αυτή ενταξιακή διαδικασία είναι η άγονη αξιολόγηση η οποία οδηγεί στη χρησιµοθηρική αντιµετώπιση των γνώσεων. Συνεπώς, η ευγενής άµιλλα θα πρέπει να είναι παρωθητικό στοιχείο για την εξάλειψη της βαθµοθηρικής στάσης του µαθητή.

Β2.α) Θεµατική περίοδος:  «Το κυρίαρχο εκπαιδευτικό σύστηµα … συµµαθητές του.»

Λεπτοµέρειες: «Το γεγονός αυτό ακυρώνει τους νέους … των µαθητών.»

Κατακλείδα: «Έτσι … αντίδραση.»

Β2.β) Η παράγραφος αναπτύσσεται µε τη µέθοδο του αιτίου-αποτελέσµατος. Αίτιο αποτελούν τα χαρακτηριστικά του εκπαιδευτικού συστήµατος: «στείρα και άκριτη αποστήθιση της διδακτέας ύλης». Αποτέλεσµα αποτελεί η τυποποίηση της γνώσης, η αδυναµία κοινωνικοποίησης του µαθητή και η ανάδειξη της σχολικής βίας: «οδηγεί  στην  τυποποίηση …  µε  τους  συµµαθητές του»,  «οδηγεί  σε διάφορα επεισόδια… µαθητών».

Β3. Ο τρόπος πειθούς που χρησιµοποιεί η αρθρογράφος στην πρώτη παράγραφο προκειµένου να πείσει για την έξαρση της ενδοσχολικής βίας είναι η επίκληση στη λογική. Ως µέσα πειθούς χρησιµοποιεί τεκµήρια µέσω παραδειγµάτων «καταστροφές σχολικού εξοπλισµού, βανδαλισµούς … παρέες» και ερευνητικών πορισµάτων «από το 2006 (έρευνα ΕΚΚΕ)».

Β4.α) συλλογικότητα: οµαδικότητα, συνεργατικότητα

µεταβληθεί: τροποποιηθεί, αλλάξει

στείρα: άγονη, άκαρπη

αποβλέπει: αποσκοπεί, στοχεύει

µονοδιάστατης: µονοσήµαντης, µονόπλευρης

Β4.β) γιατί: αιτιολόγηση

έτσι: συµπέρασµα

ασφαλώς: επιβεβαίωση

όµως: αντίθεση

εάν: υπόθεση

Γ.     ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΠΙ-ΒΙΩΝΟΝΤΑΣ» ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Αφόρµηση από ένα θέµα της επικαιρότητας

Πρώτο ζητούµενο:

ΑΙΤΙΑ

•   Η κρίση του θεσµού της οικογένειας (απουσία, ανοχή...) οδηγεί στην εσφαλµένη κοινωνικοποίηση του νέου και στην ελλιπή αγωγή.

•  Τα συµπλέγµατα κατωτερότητας του ατόµου ωθούν στην έντονη ανάγκη για αυτοεπιβεβαίωση µέσω της επίδειξης ισχύος.

•  Το ψυχολογικό κλίµα του σχολείου (εξετασιοκεντρικό σύστηµα, βαθµοθηρία, ανταγωνιστικός χαρακτήρας) και οι κοινωνικές ανισότητες στον χώρο ξεσηκώνουν τις βίαιες αντιδράσεις των νέων, οι οποίοι είναι από τη φύση τους επαναστατικοί.

•   Το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστηµα προωθεί  την  τυποποίηση  της γνώσης έναντι της ουσιαστικής αγωγής.

•   Ο µιµητισµός λανθασµένων προτύπων και ξενόφερτου τρόπου ζωής.

•   Τα ΜΜΕ, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και το διαδίκτυο οδηγούν σε µια σταδιακή εξοικείωση µε σκηνές βίας.

•  Τα κοινωνικά προβλήµατα (φτώχεια, ανεργία…) µιας κοινωνίας που δεν ανταποκρίνεται στις νεανικές  προσδοκίες  ενισχύουν τις αντικοινωνικές συµπεριφορές.

•   Ο αστικός τρόπος ζωής, η αποκοπή  από  το  φυσικό  περιβάλλον, η καταπίεση από την έλλειψη ελεύθερου χρόνου.

∆εύτερο ζητούµενο:

ΤΡΟΠΟΙ - ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

•   Προώθηση του δηµοκρατικού χαρακτήρα του σχολείου που θα οπλίζει τον νέο µε τις αρχές του ανθρωπισµού και θα αποσκοπεί στην ουσιαστική διαπαιδαγώγηση και κοινωνική αγωγή. Όχι στείρα γνώση αλλά υγιή πρότυπα ζωής.

•   ∆ιαλεκτική σχέση εκπαιδευτικών-µαθητών.

• Εκσυγχρονισµός της εκπαιδευτικής διαδικασίας µε βάση τις σύγχρονες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις (οµαδοσυνεργατική µέθοδος διδασκαλίας …).

• Ουσιαστική διδασκαλία των τεχνών (µουσική, εικαστικά…), ώστε να χαλιναγωγούνται τα πάθη και να εξηµερώνονται τα ήθη.

•   Ίδρυση βιβλιοθηκών, αθλητικών χώρων µε στόχο τη δηµιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου.

• Οργάνωση πολιτιστικών δρώµενων (θεατρικές οµάδες, χορωδία, εκθέσεις ζωγραφικής – φωτογραφίας …) και προώθηση της συνεργασίας των µαθητών µέσα σε οµάδες, ώστε να αµβλύνονται οι αντιθέσεις.

•   ∆ιοργάνωση ηµερίδων-προγραµµάτων για  την ευαισθητοποίηση  της οικογένειας.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Συµπέρασµα, ανακεφαλαίωση

Οδηγίες για τις εξετάσεις των μαθημάτων

Τι θα πρέπει να κάνω λίγο πριν τις Εξετάσεις;

Η προηγούμενη ημέρα των εξετάσεων

Σύντομα θα ανακαλύψετε ότι έχετε φτάσει στην τελευταία ημέρα πριν από τις εξετάσεις. Το ερώτημα που καλείστε τώρα να απαντήσετε είναι:

Πώς θα πρέπει να ξοδεύσω την τελευταία μου ημέρα πριν από τις εξετάσεις, ώστε να έχω τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα την επομένη;

Θα έλεγα στο σημείο αυτό ότι υπάρχουν τρεις βασικές επιλογές:

(α) Να συνεχίσετε με τις επαναλήψεις σας, όπως ακριβώς κάνατε και τις προηγούμενες ημέρες.

(β) Να κάνετε μια τελευταία προσπάθεια να μάθετε κάποια θέματα και να καλύψετε ορισμένα κενά, που είχατε αγνοήσει κατά τις προηγούμενες ημέρες.

(γ) Να προσπαθήσετε να ξεχάσετε τις εξετάσεις ασχολούμενοι με διάφορα άλλα θέματα, όπως διάφορα αθλήματα, τρέξιμο ή περπάτημα. Μπορείτε ακόμη να ακούσετε μουσική της αρεσκείας σας ή να κάνετε οτιδήποτε άλλο σας ευχαριστεί, ώστε να χαλαρώσετε.

Θα ήθελα να τονίσω στο σημείο αυτό ότι δεν υπάρχει κάποια μαγική συνταγή ή κανόνας, τον οποίο θα πρέπει όλοι να ακολουθήσουμε. Αυτό που θα βοηθήσει τον ένα μαθητή, πιθανόν να μην είναι κατάλληλο για τον άλλο. Ο καθένας από εσάς θα πρέπει να κάνει αυτό που νοιώθει ότι θα τον βοηθήσει, χωρίς να επηρεάζεται από το τι θα κάνουν οι άλλοι. Μην ξεχνάτε ότι ο κάθε άνθρωπος είναι κάτι το ξεχωριστό και μοναδικό. Κανένας δεν είναι και δε σκέπτεται το ίδιο με κάποιον άλλο. Έχοντας αυτά στο μυαλό σας θα πρέπει να σκεφτείτε με βάση τις δικές σας ανάγκες και ιδιορρυθμίες. Προχωρήστε με αυτό που εσείς νιώθετε ότι θα πρέπει να κάνετε, ώστε να πετύχετε το στόχο σας.

Οτιδήποτε όμως και να αποφασίσετε ότι θα πρέπει να κάνετε, προσπαθήστε να σταματήσετε δύο με τρεις ώρες προτού πάτε στο κρεβάτι. Με τον τρόπο αυτό δίνετε την ευκαιρία στον εαυτό σας να χαλαρώσει, ώστε να έχετε ένα ήρεμο βράδυ.

Κάτι που δεν θα πρέπει επίσης να ξεχνάτε είναι να ελέγξετε όλα τα απαραίτητα πράγματα, που χρειάζεστε για τις εξετάσεις την επομένη ημέρα. Στυλό, μολύβια και ό,τι άλλο θεωρείτε αναγκαίο και επιτρέπεται  για τις εξετάσεις σας.

Τέλος πηγαίνετε στο κρεβάτι νωρίς, ώστε να κοιμηθείτε όσες ώρες έχετε συνηθίσει να κοιμάστε. Ένα ξεκούραστο μυαλό την επομένη θα είναι πολύ πιο χρήσιμο παρά ένα ζαλισμένο και ταλαιπωρημένο μυαλό.

Λίγο πριν από τη εξέταση

Καθ΄ οδόν για τις εξετάσεις προσπαθήστε να αποφύγετε να μιλάτε για τα σημεία, στα οποία έχετε δώσει έμφαση και αυτά που θεωρήσατε δευτερεύοντα κατά την διάρκεια της μελέτης σας. Είναι πολύ εύκολο να φορτωθείτε με άγχος μόνο και με τη σκέψη ότι δεν έχετε δώσει αρκετή προσοχή σε ορισμένα θέματα, που κάποιος άλλος θεωρεί σημαντικά. Να σκέφτεστε ότι έχετε κάνει ό,τι μπορούσατε και έχετε μάθει αρκετά, για να γράψετε πολύ καλά. Αν δεν μπορείτε να σταματήσετε να σκέφτεστε το γραπτό που έρχεται, προσπαθήστε οι σκέψεις σας να είναι θετικές και εποικοδομητικές. Είναι επίσης χρήσιμο να συγκεντρωθείτε σε μια σημαντική και πιθανή ερώτηση, που είχατε ήδη επισημάνει, και να οργανώσετε στο μυαλό σας την απάντηση σε γενικές γραμμές. Τέλος οραματιστείτε την επιτυχία. Φανταστείτε ότι τα θέματα των εξετάσεων είναι ακριβώς αυτά που έχετε προβλέψει και έχετε προετοιμαστεί καλύτερα. Αισθανθείτε έτσι τη χαρά της επιτυχίας και νιώστε ήσυχοι με τη συνείδησή σας, διότι έχετε κάνει όλα τα απαραίτητα βήματα για τη σωστή προετοιμασία. Αυτό θα σας γεμίσει αυτοπεποίθηση και με σιγουριά θα μπείτε στην αίθουσα των εξετάσεων.

Πώς να αντιμετωπίζω σωστά και   αποτελεσματικά μια εξέταση;

 Μέσα στην αίθουσα εξετάσεων

Έχετε έτσι φτάσει στη στιγμή της εξέτασης. Αν νιώθετε κάποια ένταση, σκεφτείτε ότι έχετε προετοιμαστεί σκληρά και εντατικά για τη στιγμή αυτή και είστε έτοιμοι να την αντιμετωπίσετε με επιτυχία. Μερικές αργές αλλά βαθιές αναπνοές, σίγουρα θα σας βοηθήσουν να χαλαρώσετε και θα διώξουν μακριά την ένταση.

Μόλις ο εξεταστής δώσει το σύνθημα για την έναρξη των εξετάσεων, ανοίξτε το γραπτό σας και αρχίστε. Η ερώτηση που απασχολεί πολλούς είναι: Πώς θα πρέπει να αρχίσω; Ποια θα πρέπει να είναι η πρώτη μου ενέργεια, ώστε να αντιμετωπίσω το γραπτό κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο;

(α) Να διαβάσω όλες τις ερωτήσεις προσεκτικά προτού αρχίσω;

(β) Να διαβάσω την πρώτη ερώτηση και να αρχίσω να γράφω την απάντηση;

(γ) Να ψάξω και να βρω την πρώτη ερώτηση που γνωρίζω καλά και να αρχίσω από αυτήν;

(δ) Να διαβάσω τις οδηγίες στα γρήγορα και να μελετήσω όλες τις ερωτήσεις προσεκτικά;

Εξετάστε προσεκτικά όλες τις ερωτήσεις

Αυτό που θα πρέπει να κάνετε είναι να διαβάσετε προσεκτικά όλες τις ερωτήσεις και τις οδηγίες. Δε θα χρειαστεί φυσικά να ξοδεύσετε πολύ χρόνο στις οδηγίες, ιδιαίτερα αν είναι οι ίδιες με προηγούμενα θέματα. Να δώσετε έμφαση:

(α) Στο χρόνο που έχετε διαθέσιμο για το γραπτό.

(β) Τον αριθμό των ερωτήσεων που θα πρέπει να απαντήσετε

Το επόμενο στάδιο είναι η προσεκτική μελέτη της κάθε ερώτησης ξεχωριστά και η κατανόηση για το τι ακριβώς σας ζητά. Ένα βασικό και συχνό σφάλμα που κάνουν πολλοί μαθητές είναι να παρερμηνεύουν την ερώτηση στην προσπάθειά τους να τη φέρουν στα μέτρα τους. Δηλαδή κατανοούν την ερώτηση σύμφωνα με το τι θα εύχονταν να ρωτούσε. Για να το αποφύγετε αυτό, δώστε έμφαση και υπογραμμίζετε τα ρήματα, τα οποία σας λένε τι ακριβώς θα πρέπει να αναφέρετε στην απάντησή σας.

Καθώς διαβάζετε τις ερωτήσεις του γραπτού, βάζετε ένα σημάδι σε αυτές που γνωρίζετε πολύ καλά.

Κατανομή του χρόνου

Ένα από τα βασικά στοιχεία σε μια εξέταση είναι το πρόβλημα της σωστής κατανομής του χρόνου. Πολλές είναι οι περιπτώσεις, όπου άριστοι μαθητές που γνωρίζουν πολύ καλά πώς να απαντήσουν τις ερωτήσεις, αποτυγχάνουν ή έχουν αποτελέσματα πολύ πιο χαμηλά από τα αναμενόμενα, λόγω ακριβώς της μη σωστής κατανομής του χρόνου.

Η καλύτερη και πρακτικότερη κατανομή του χρόνου είναι να κατανέμετε το χρόνο σας σύμφωνα με τις μονάδες κάθε ερώτησης. Ας πάρουμε για παράδειγμα ένα γραπτό που θα διαρκέσει σαράντα πέντε λεπτά. Ο αριθμός των ερωτήσεων είναι πέντε και κάθε ερώτηση αντιστοιχεί με τέσσερις μονάδες. Τα πέντε τελευταία λεπτά θα αφιερωθούν για έλεγχο των απαντήσεων. Έτσι απομένουν σαράντα λεπτά στη διάθεσή σας. Αυτό σημαίνει ότι κάθε ερώτηση θα πρέπει να σας απασχολήσει για επτά με οκτώ λεπτά.

Αρχίστε από τις εύκολες για σας ερωτήσεις

Η σειρά με την οποία θα αρχίσετε να απαντάτε τις ερωτήσεις είναι επίσης πολύ σημαντική. Αρχίστε με την καλύτερη για σας ερώτηση, ώστε να έχετε το πλεονέκτημα της απόκτησης αυτοπεποίθησης και της καλύτερης συγκέντρωσης στο θέμα σας. Είναι αρκετά σημαντικό να αρχίσετε με επιτυχίες, ώστε να τονώσετε το ηθικό σας και να προχωρήσετε με σιγουριά στις επόμενες ερωτήσεις.

Γράψετε τα βασικά σημεία σε κάθε ερώτηση

Αφού λοιπόν έχετε αποφασίσει ποιες ερωτήσεις θα απαντήσετε και το χρόνο που θα αφιερώσετε στην κάθε απάντηση, είστε τώρα έτοιμοι να αρχίσετε το σχεδιασμό των απαντήσεών σας.

Σιγουρευτείτε λοιπόν πρώτα για το τι ακριβώς ζητά η ερώτηση. Ετοιμάστε τώρα ένα σκελετό της απάντησης. Γράψετε δηλαδή σε συντομία μερικές λέξεις κλειδιά, που θα σκιαγραφούν την απάντησή σας. Αυτό θα σας βοηθήσει, εκτός των άλλων να κερδίσετε χρόνο. Οργανώνοντας έτσι την απάντησή σας με μια λογική σειρά θα μπορέσετε να δώσετε την άποψή σας με επιχειρήματα αλλά και με επαρκή στοιχεία. Πολλές είναι οι περιπτώσεις που, ενώ γνωρίζουμε την απάντηση, γράφουμε σκόρπια στοιχεία ή απόψεις, τα οποία δεν έχουν κάποια λογική σειρά και έτσι μπερδεύουν τον αναγνώστη.Όταν τελειώσετε με το σκελετό της απάντησης (θα πρέπει να είναι πολύ σύντομος και περιεκτικός), μπορείτε να αρχίσετε να απαντάτε την ερώτησή σας. Οι απαντήσεις θα πρέπει να είναι συγκεκριμένες και να δίνουν τα στοιχεία που ζητά η ερώτηση. Αποφεύγετε να γράφετε οτιδήποτε γνωρίζετε γύρω από το θέμα που έχετε ρωτηθεί, αφήνοντας τον εξεταστή να επιλέξει αυτά που αφορούν την συγκεκριμένη ερώτηση. Προσπαθήστε να είστε σαφείς και να απαντάτε αυτό ακριβώς που έχετε ρωτηθεί.

Το μυαλό σας θα πρέπει επίσης να παραμένει συγκεντρωμένο στην ερώτηση που απαντάτε την κάθε δεδομένη στιγμή. Μην προσπαθείτε να απαντάτε μια ερώτηση και το μυαλό σας να βρίσκεται στην επόμενη αγωνιώντας να θυμηθείτε κάτι που έχετε προς στιγμή λησμονήσει.

Αν σε μια ερώτηση βρείτε δυσκολίες, μην αρχίσετε να άγχεστε και να παραιτείστε. Ο άνθρωπος δεν έχει γεννηθεί για να τα παρατάει με την πρώτη δυσκολία. Μια διέξοδος σε τέτοιες περιπτώσεις είναι να ξαναδιαβάσετε ακόμη πιο προσεκτικά την ερώτηση. Μετά σκεφτείτε οτιδήποτε μπορείτε, που έχει σχέση με την ερώτηση. Γράψτε κάτω τα στοιχεία αυτά. Τέλος επιλέξτε αυτά που νομίζετε ότι μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε και γράψετέ τα με μια λογική σειρά.

Προσπαθήστε όλες τις ερωτήσεις

Ο χρόνος, όπως ήδη έχουμε αναφέρει, είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο μιας εξέτασης, και δε θα πρέπει να μας διαφεύγει. Παραμείνετε αυστηρά προσηλωμένοι στο χρόνο που έχετε καθορίσει για την κάθε ερώτηση. Αν ο χρόνος που έχετε δεν είναι αρκετός, για να απαντήσετε μια ερώτηση, τότε προσπαθήστε να ολοκληρώσετε την απάντησή σας, δίνοντας συνοπτικά τα στοιχεία που θέλετε. Μην αφήσετε την ερώτηση στη μέση, με την ελπίδα ότι θα επιστρέψετε στο τέλος. Στις περισσότερες περιπτώσεις, δε θα έχετε το χρόνο. Το πιο σημαντικό όμως είναι το γεγονός ότι θα χάσετε τον ειρμό των σκέψεών σας. Συμπληρώστε λοιπόν στα γρήγορα την απάντησή σας, γράφοντας τα συμπεράσματά σας, ενόσω η απάντηση είναι ακόμη "ζεστή" στη σκέψη σας.

Τελικός έλεγχος

Αν έχετε καταφέρει να παραμείνετε στα χρονικά πλαίσια που είχατε καθορίσει, θα πρέπει να έχετε μερικά λεπτά μετά τη συμπλήρωση της τελευταίας ερώτησης. Τα λίγα αυτά λεπτά είναι πολύτιμα και δε θα πρέπει να υποτιμούνται. Πολλοί είναι οι μαθητές που παίρνουν μέχρι και δέκα τοις εκατόν των μονάδων τους από τη σωστή χρήση των λίγων αυτών λεπτών. Ελέγξτε για πιθανές συμπληρώσεις, βελτιώσεις σε απαντήσεις και ορθογραφικά ή γραμματικά λάθη. Βεβαιωθείτε ότι το όνομά σας είναι γραμμένο και ότι έχετε βάλει τους κατάλληλους αριθμούς στις απαντήσεις σας.

Είστε τώρα έτοιμοι να δώσετε το γραπτό σας στον εξεταστή, με τη σιγουριά ότι έχετε κάνει την καλύτερη δυνατή δουλειά και με ήσυχη τη συνείδησή σας.

Όλα όμως αυτά είναι μια πρόταση. Ο καθένας από μας γνωρίζει καλά τον εαυτόν του και θα το προσαρμόσει ανάλογα.

Καλή επιτυχία